ශ්රී ලංකාවේ බදු ක්රමවේදයේ මූලික වෙනස්කම් රැසක් සිදු කරමින් 2017 අංක 24 දරන දේශීය ආදායම් පනත සංශෝධනය කිරීම සඳහා වූ නව පනත් කෙටුම්පතක් මුදල් අමාත්ය අනුර කුමාර දිසානායක මහතා විසින් පෙබරවාරි 24 වන දින අති විශේෂ ගැසට් පත්රයක් මගින් ප්රකාශයට පත් කර තිබේ. මෙම යෝජනා පාර්ලිමේන්තුවේ සම්මත වීමෙන් අනතුරුව ක්රියාත්මක වීමට නියමිතය.
මෙම නව සංශෝධන යටතේ ප්රාග්ධන ලාභ බද්ද (Capital Gains Tax) සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ දමා ඇත. ඒ අනුව පුද්ගලයන් සහ හවුල් ව්යාපාර සඳහා වන ප්රාග්ධන ලාභ බද්ද 10% සිට 15% දක්වා ඉහළ නංවා ඇති අතර, භාර (Trusts), ඒකක භාර, අන්යෝන්ය අරමුදල් සහ රාජ්ය නොවන සංවිධාන සඳහා එම බද්ද 10% සිට 30% දක්වා තියුණු ලෙස ඉහළ දමා තිබේ. මින් ඉදිරියට ඉඩම්, ගොඩනැගිලි හෝ කොටස් විකිණීමෙන් ලබන ලාභයෙන් වැඩි කොටසක් රජයට බදු ලෙස ගෙවීමට සිදු වනු ඇත.
මීට අමතරව, බදු ගෙවීම පැහැර හැර ඇති අය සඳහා විශේෂ සහන කාලසීමාවක් ද හඳුන්වා දී ඇත. 2023 මාර්තු 31 දක්වා ගෙවීමට ඇති හිඟ බදු මත එකතු වී ඇති පොලිය නිදහස් කිරීමට දේශීය ආදායම් කොමසාරිස්වරයාට බලය හිමිවේ. එහෙත් එම සහනය ලබා ගැනීමට නම් නව නීතිය ක්රියාත්මක වී මාස 6ක් ඇතුළත මුල් බදු මුදල සහ දඩ මුදල් ගෙවා අවසන් කළ යුතුය. එමෙන්ම, 2026 අප්රේල් 1 සිට ඇස්තමේන්තුගත බදු ප්රකාශ ඉදිරිපත් කිරීමේ අවශ්යතාවය ඉවත් කර බදු ගෙවන්නන්ගේ පරිපාලන කටයුතු සරල කිරීමට ද යෝජිතය.
තවත් සුවිශේෂී කරුණක් වන්නේ 5%ක රඳවා ගැනීමේ බදු (WHT) ජාලය පුළුල් කිරීමයි. මින් ඉදිරියට විගණකවරුන්, පුද්ගලික පුහුණුකරුවන්, ඡායාරූප ශිල්පීන්, රූපලාවන්ය ශිල්පීන්, සමාජ මාධ්ය විශේෂඥයින් (Social Media Specialists) සහ සන්නාම තානාපතිවරුන් වැනි ක්ෂේත්ර රැසක වෘත්තිකයන්ට ගෙවීම් සිදු කිරීමේදී 5%ක බද්දක් මූලාශ්රයේදීම කපා ගැනීමට යෝජනා කර ඇත. මෙමගින් බදු පදනම පුළුල් කර රජයේ ආදායම ඉහළ නැංවීම අපේක්ෂා කෙරේ.
