සාගරයේ ගැඹුරු පතුලේ වෙසෙන, බොහෝ දෙනා මිථ්යාවක් ලෙස සැලකූ “කොලොසල් ස්කුයිඩ්” (Colossal Squid) නමැති අති දැවැන්ත බූවල්ලා විශේෂය (Squid), ස්වභාවික පරිසරය තුළ සජීවීව සිටින ආකාරය දැක්වෙන ඓතිහාසික වීඩියෝ දර්ශනයක් විද්යාඥයින් විසින් පළමු වරට ප්රකාශයට පත් කර තිබේ. ‘ෂ්මිට් ඕෂන් ඉන්ස්ටිටියුට්’ (Schmidt Ocean Institute) මගින් මෙහෙයවන ලද ගවේෂණයකදී, අතිශය දුරස්ථ සැන්ඩ්විච් දූපත් (Sandwich Islands) ආසන්නයේ අඩි 2,000 ක් ගැඹුරු මුහුදේ සැරිසරමින් සිටි මෙම සත්වයා දුරස්ථ පාලක යානයක් (Remote Vehicle) මගින් කැමරාගත කර ඇත.
මෙම වීඩියෝ දර්ශනයේ දැක්වෙන්නේ අඟල් 12 ක් පමණ දිගින් යුත් තරුණ (Juvenile) කොලොසල් ස්කුයිඩ් සත්වයෙකි. උගේ ශරීරය අර්ධ විනිවිද පෙනෙන ස්වභාවයක් ගන්නා අතර, එය ගැඹුරු මුහුදේ විලෝපිකයන්ගෙන් ආරක්ෂා වීමට උපකාරී වන ස්වභාවික සැඟවුණු උපක්රමයක් (Camouflage) ලෙස සැලකේ. මෙම සත්වයා කුඩා ලෙස පෙනුණද, උගේ බාහු (Tentacles) මත ඇති තියුණු කොකු සහ කටු වැනි ව්යුහයන් මගින් මේ සිටින්නේ සාගරයේ දරුණුතම දඩයම්කරුවෙකු බව තහවුරු වේ.
විද්යාඥයින් පවසන පරිදි, මෙම සත්වයෙකු සම්පූර්ණයෙන් වැඩුණු පසු දිගින් අඩි 33 ක් දක්වා වර්ධනය විය හැකි අතර බර පවුම් 990 ක් (කිලෝග්රෑම් 450 ක්) පමණ විය හැකිය. අතීතයේදී මුහුදු යාත්රිකයන් භීතියට පත්කළ ‘ක්රැකන්’ (Kraken) වැනි මුහුදු රකුසන් පිළිබඳ මිථ්යාවන්ට පාදක වී ඇත්තේ මෙම සත්වයා විය හැකි බව විශ්වාස කෙරේ. මීට පෙර 2007 වසරේදී නවසීලන්ත ධීවර බෝට්ටුවකට මෙවැනි වැඩුණු සත්වයෙකු හසු වී තිබුණද, උන්ගේ ස්වභාවික නිවහන තුළ ජීවත් වන ආකාරය නිරීක්ෂණය වූ පළමු අවස්ථාව මෙයයි.
මෙම දැවැන්ත සතුන් සාගරයේ වෙසෙන ‘ස්පර්ම් වේල්’ (Sperm Whale) තල්මසුන්ගේ ප්රධාන ආහාරයක් වන අතර, බොහෝ විට මෙම තල්මසුන්ගේ සිරුරු මත කොලොසල් ස්කුයිඩ් සතුන් සමඟ ඇති වූ සටන්වල සලකුණු දැකගත හැකිය. මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින “Operation Epic Fury” යුද ගින්න හමුවේ ලෝකයම අවධානයෙන් පසුවන මොහොතක, සොබාදහමේ මෙවැනි අද්භූත අනාවරණයන් මගින් පසක් වන්නේ අප තවමත් ගවේෂණය නොකළ අතිවිශාල ලෝකයක් සාගර පතුලේ සැඟවී ඇති බවයි. බත්තරමුල්ලේ සීලරතන හිමියන් සහ මහාචාර්ය විජිතපුරේ විමලරතන හිමියන් ද පෙන්වා දෙන්නේ මෙවැනි විද්යාත්මක සොයාගැනීම් මිනිසාට සොබාදහමේ අසිරිමත් බව කියා දෙන බවයි.
