අමෙරිකාව සහ ඉරානය අතර ඇති කරගත් සති දෙකක තාවකාලික සටන් විරාම ගිවිසුමට අනුව, සති කිහිපයක් තිස්සේ වසා දමා තිබූ හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) හරහා නෞකා ගමනාගමනය අද (අප්රේල් 08) උදෑසන සිට නැවත ආරම්භ වී තිබේ. නාවික ගමනාගමනය පිළිබඳ තොරතුරු සපයන ‘මැරීන් ට්රැෆික්’ (Marine Traffic) ආයතනය තහවුරු කළේ, ග්රීසියට අයත් ‘NJ Earth’ නමැති භාණ්ඩ ප්රවාහන නෞකාව සහ ලයිබීරියාවේ ලියාපදිංචි ‘Daytona Beach’ යන නෞකා දෙක සාර්ථකව මෙම සමුද්ර සන්ධිය හරහා යාත්රා කර ඇති බවයි. මෙය සටන් විරාමයෙන් පසු ලෝක වෙළඳ මාවත නැවත යථා තත්ත්වයට පත්වීමේ මුල්ම සහ තීරණාත්මක සලකුණ ලෙස සැලකේ.
ඉරාන විදේශ අමාත්ය අබ්බාස් අරග්චි (Abbas Araghchi) සඳහන් කර ඇත්තේ, සටන් විරාම කාලසීමාව තුළ ඉරාන සන්නද්ධ හමුදාවන්ගේ සම්බන්ධීකරණය යටතේ සමුද්ර සන්ධිය හරහා යාත්රා කිරීමට අවස්ථාව ලබා දෙන බවයි. කෙසේ වෙතත්, ඉරානය විසින් ඉදිරිපත් කර ඇති 10 වැදෑරුම් සාම සැලැස්මට අනුව, සමුද්ර සන්ධිය හරහා ගමන් කරන එක් නෞකාවකින් අමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 2ක් දක්වා ගාස්තුවක් අය කිරීමට සහ එහි පාලනය තමන් සන්තකයේ තබා ගැනීමට ඔවුන් යෝජනා කර තිබේ. මෙම කොන්දේසි සහ පවතින සටන් විරාමයේ අස්ථාවර බව හේතුවෙන් ‘Maersk’ වැනි ප්රධාන පෙළේ නාවික සමාගම් තවමත් සිය නෞකා මෙම මාර්ගයේ යැවීමට දැඩි ප්රවේශමකින් සහ අවධානයකින් පසුවෙයි.
පවතින වාතාවරණය හමුවේ ප්රංශය ප්රමුඛ රටවල් 15ක ආරක්ෂක බලකායක් මෙම සමුද්ර සන්ධියේ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීමට සූදානමින් සිටින අතර, පකිස්ථානය, ඉන්දියාව සහ පිලිපීනය වැනි රටවල් ද සිය නෞකාවල ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් ඉරානය සමඟ විශේෂ සාකච්ඡා පවත්වා ඇත. සමුද්ර සන්ධිය විවෘත වීමත් සමඟ පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපයේ සිරවී තිබූ නෞකා 800කට අධික සංඛ්යාවකට නැවත ගමන් ආරම්භ කිරීමට අවස්ථාව ලැබී ඇති අතර, මෙය ගෝලීය තෙල් මිල පහළ යාමට සහ ආර්ථික ස්ථාවරත්වයට විශාල රුකුලක් වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
තොරතුරු උපුටා ගැනීම: reuters ඇසුරින්
