ඉරානය සමඟ සති දෙකක තාවකාලික සටන් විරාමයකට එකඟ වී පැය කිහිපයක් ගත වීමටත් පෙර, අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් ලෝකයේ සෙසු රටවල් වෙත දැඩි ආර්ථික අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් කර තිබේ. අද (අප්රේල් 08) සිය සමාජ මාධ්ය ජාලා හරහා ප්රකාශයක් කරමින් ඔහු කියා සිටියේ, ඉරානයට මිලිටරි ආයුධ සපයන ඕනෑම රටක් අමෙරිකාවට අපනයනය කරන සියලුම භාණ්ඩ සඳහා වහාම ක්රියාත්මක වන පරිදි 50% ක අතිදැවැන්ත තීරු බද්දකට (Tariff) යටත් කරන බවයි. මෙම බදු පැනවීමේදී කිසිදු රටකට විශේෂ නිදහස් කිරීමක් හෝ සහනයක් (No exemptions) ලබා නොදෙන බව ද ජනාධිපතිවරයා අවධාරණය කර ඇත.
මෙම පියවර මගින් ඉරානයේ යුද ශක්තිය පවත්වා ගැනීමට උදව් කරන රටවල ආර්ථිකයට සෘජු බලපෑමක් එල්ල කිරීම ට්රම්ප්ගේ අරමුණ වී තිබේ. විශේෂයෙන්ම රුසියාව, චීනය සහ උතුරු කොරියාව වැනි රටවල් ඉරානය සමඟ පවත්වන ආරක්ෂක සබඳතා ඉලක්ක කර ගනිමින් මෙම තීරණය ගෙන ඇති බව විදේශ දේශපාලන විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති. ඉරානය සමඟ සාකච්ඡා මාර්ගයෙන් ගැටලු විසඳා ගැනීමට උත්සාහ කරන අතරතුරම, ඔවුන්ගේ සැපයුම් මාර්ග අවහිර කිරීමට අමෙරිකාව මෙලෙස “උපරිම පීඩනය” (Maximum Pressure) යොදන බව පෙනෙන්නට තිබේ.
මේ අතර, ඉරානය සමඟ පවතින සටන් විරාමය අතරතුර සම්බාධක ලිහිල් කිරීම (Sanctions relief) පිළිබඳව ද තම පරිපාලනය සාකච්ඡා කරමින් සිටින බව ට්රම්ප් පවසා ඇත. ඉරානය විසින් හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය තාවකාලිකව විවෘත කිරීමට එකඟ වීමත් සමඟ ඇති වූ මෙම ලිහිල් ස්වභාවය හමුවේ වුවද, ආයුධ වෙළඳාම සම්බන්ධයෙන් අමෙරිකාව සිය දැඩි ස්ථාවරය වෙනස් කර නැත. මෙම නව බදු ප්රතිපත්තිය ක්රියාත්මක වුවහොත් ලෝක වෙළඳපොලේ සැපයුම් ජාලයන්ට මෙන්ම අමෙරිකාව සමඟ වෙළඳ සබඳතා පවත්වන රටවලට ද දැඩි බලපෑමක් එල්ල වනු ඇතැයි ආර්ථික විශේෂඥයෝ අනතුරු අඟවති.
තොරතුරු උපුටා ගැනීම: reuters ඇසුරින්
