ඉන්දියන් සාගරයේ උපායමාර්ගික මධ්‍යස්ථානයක් වීමට ශ්‍රී ලංකාවට ඇති අවසන් අවස්ථාව මෙයයි

ThePrint වෙබ් අඩවියේ 2026 අගෝස්තු 28 වන දින පළ කරන ලද මිලින්ද මොරගොඩ විසින් රචිත Sri Lanka has one last chance to become a strategic hub in Indian Ocean නම් ලිපියේ සිංහල අනුවාදය

රොටර්ඩෑම්, සිංගප්පූරුව සහ ඩුබායි යන නගරවලට පරිමාණයෙන් නොවුවත්, සංකල්පමය වශයෙන් සැසඳිය හැකි, ඉන්දියානු උපමහාද්විතීය තුළ ප්‍රවාහන සහ සැපයුම් කළමනාකරණ සහ බලශක්ති මධ්‍යස්ථානයක් බවට ශ්‍රී ලංකාව පත් කළ හැකි වත්කම් තුනක් මෙරට සතුව ඇත.

ශ්‍රී ලංකා වෙරළට ඔබ්බෙන් එක්රැස් වී සිටින ඉරාන තෙල් ටැංකි දුසිම් ගණනක් දැකීම මෙන්ම මාර්තු මාසයේදී එක්සත් ජනපද සබ්මැරීනයක් විසින් ඉරාන යාත්‍රාවක් ගිල්වා දැමීම යන කරුණු හේතුවෙන්, මෙම ජාතිය යළිත් වරක් තම වෙරළෙන් ඔබ්බෙහි පිහිටි භූ-දේශපාලනික අර්බුදයේදී, මධ්‍යස්ථානය බවට පත්ව තිබේ. වඩා වැදගත් කරුණ වන්නේ, ශ්‍රී ලංකාව බොහෝ විට සැහැල්ලුවට ගෙන ඇති දෙයක් එයින් ඉස්මතු කර පෙන්වීමයි. එනම් එහි භූගෝලීය පිහිටීමයි.

මෙම දූපත ලෝකයේ කාර්යබහුලම මුහුදු මාර්ග කිහිපයක් හරහා පිහිටා ඇත. ඉතිහාසය පුරාම, එහි පිහිටීම නිසා ශ්‍රී ලංකාවට එහි ප්‍රමාණයට වඩා නොගැලපෙන උපායමාර්ගික වැදගත්කමක් ලැබී ඇත. පෘතුගීසි, ලන්දේසි සහ බ්‍රිතාන්‍යයන් මෙය තේරුම් ගත්හ. දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී, අද්මිරාල් ලෝඩ් මවුන්ට්බැටන් විසින් ඔහුගේ අග්නිදිග ආසියානු විධායක මූලස්ථානය, සිලෝන්හි පිහිටුවන ලදී. ඉන්දියන් සාගරය ඔස්සේ මිත්‍ර පාක්ෂිකයින්ගේ සන්නිවේදන සහ සැපයුම් මාර්ග පවත්වාගෙන යාම සඳහාද මෙම දූපත තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය.

එම භූමිකාව පිළිබඳ වඩාත් කැපී පෙනෙන මතක් කිරීම් වලින් එකක් වන්නේ සුප්‍රසිද්ධ ‘ද්විත්ව හිරු උදාව’ සේවාවය. 1943 සිට, ක්වන්ටාස් කැටලිනා ගුවන් යානා, ඔස්ට්‍රේලියාව සහ ශ්‍රී ලංකාව අතර ක්‍රියාත්මක විය. ගුවන් ගමන් කොතරම් දිගු වූවාද යත් කාර්ය මණ්ඩලය සහ මගීන් හිරු උදාව දෙකක් දුටුවෝය. එම සේවයේ 83 වන සංවත්සරය සමරනු ලබන මෙම අවස්ථාවේදී, ඉන්දියන් සාගරය හරහා ශ්‍රී ලංකාව වරෙක අත්‍යවශ්‍ය ප්‍රවාහන සහ සැපයුම් සබැඳියක් ලෙස සේවය කළ බව සිහිපත් කිරීම වටී.

ප්‍රශ්නය වන්නේ රටට එය නැවත කළ හැකිද යන්නයි.

ශ්‍රී ලංකාවට නැතිවී ඇත්තේ කුමක්ද?

අද ශ්‍රී ලංකාව සතුව අසාමාන්‍ය සමුද්‍රීය වත්කම් තුනක් ඇත. කොළඹ යනු ලෝකයේ වැදගත් භාණ්ඩ හුවමාරු මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත්ව ඇති අතර, ඉන්දියාවට සම්බන්ධ සැලකිය යුතු භාණ්ඩ හුවමාරු ව්‍යාපාර ප්‍රමාණයක් සමඟින් වසරකට ටී.ඊ.යූ මිලියන 9 ක පමණ ප්‍රමාණයක් හසුරුවයි. ත්‍රිකුණාමලය ලෝකයේ ශ්‍රේෂ්ඨතම ස්වභාවික වරායන්ගෙන් එකක් වන අතර, බලශක්තිය, ගබඩා කිරීම සහ කාර්මික සංවර්ධනය සඳහා දැවැන්ත විභවයක් ඇත. හම්බන්තොට ප්‍රධාන නැගෙනහිර-බටහිර මුහුදු මාර්ගවලට ආසන්නව පිහිටා ඇති අතර කොළඹ අවට පහසුවෙන් අඩංගු කළ නොහැකි කර්මාන්ත සඳහා ඉඩම් සහ ගැඹුරු ජල ධාරිතාවක් ලබා දෙයි.

මෙම වත්කම් එකට එකතු වී වඩා විශාල පදනමක් ඇතිව තිබේ. එනම් පරිමාණයෙන් සමාන නොවුවද, රොටර්ඩෑම්, සිංගප්පූරුව හෝ ඩුබායි සමඟ සැසඳිය හැකි ඉන්දියානු උපමහාද්විතීය තුළ ප්‍රවාහන සහ සැපයුම් කළමනාකරණ සහ බලශක්ති මධ්‍යස්ථානයකි.

එහෙත්, ශ්‍රී ලංකාව කවරදාකවත් මෙම විභවය සම්පූර්ණයෙන් සාක්ෂාත් කරගෙන නැත.

නිදහස ලැබූ දා සිට, සංවර්ධනය තිරසාර ජාතික උපායමාර්ගයකට වඩා තනි ව්‍යාපාර මඟින් මෙහෙයවනු ලබන අතරමග නැවතුණු ස්වභාවයක් ගෙන ඇත. රටේ වසර 30 ක යුද්ධය තවත් ප්‍රධාන බාධාවක් විය. එය සම්පත් වෙනතකට යොමු කළේය, ආයෝජන අධෛර්යමත් කළේය, සහ දිගුකාලීන යටිතල පහසුකම් සැලසුම් කිරීම සහ සංවර්ධනය කිරීම වඩාත් අපහසු කළේය.

දැන් යුද්ධය අවසන් වී ඇත. අද වන විට වෙනත් නිදහසට කරුණු නොමැත. 2009 වසරෙන් පසු ශ්‍රී ලංකාවට උපායමාර්ගික භූගෝල ප්‍රවේශයක් නොමැතිකම ප්‍රශ්නයක් වී නැත. එයට අඩු වී ඇත්තේ භූගෝලීය පිහිටීම ආර්ථික බලයක් බවට පරිවර්තනය කිරීමට අවශ්‍ය දේශපාලන කැමැත්ත සහ අඛණ්ඩතාවය.

එය දැන් වෙනස් විය යුතුය. ජාත්‍යන්තර පරිසරය විසින්, මෙම දූපතට යළි නොපැමිණීමේ අවස්ථාවක් ලබා දී ඇත.

හොර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධිය සහ පුළුල් මැදපෙරදිග වටා ඇති වන බාධා කිරීම් මඟින් විකල්ප ප්‍රවාහන සහ සැපයුම්, බලශක්ති සහ සැපයුම් දාම සැකැස්ම සෙවීම වේගවත් කිරීමට ඉඩ ඇත. රටවල් සහ සමාගම් වැඩි වැඩියෙන් සොයන්නේ ලාභම මාර්ග පමණක් නොව, ඔරොත්තු දෙන සහ විශ්වාසදායක මාර්ගයන්ය.

මෙය ගල්ෆ් සහ අග්නිදිග ආසියාවේ ස්ථාපිත මධ්‍යස්ථාන අතර ශ්‍රී ලංකාවට විශාල කාර්යභාරයක් ඉටු කළ හැකි සම්භාවිතාවන්ගෙන් යුත් අවකාශයක් නිර්මාණය කරයි.

ශ්‍රී ලංකාව මේ සදහා ක්‍රියාත්මක නොවන්නේ නම්, ඉන්දියාව අනිවාර්යයෙන්ම තමන්ගේම විකල්ප සංවර්ධනය කරනු ඇත.

– මූලික ප්‍රතිචින්තනයක්

ඉන්දියාවේ පුළුල් වන සමුද්‍රීය යටිතල පහසුකම් හුදෙක් තරඟයක් ලෙස සැලකීම වැරැද්දකි. ඒ වෙනුවට, එය විශාල ප්‍රවාහන සහ සැපයුම් පරිසර පද්ධතියකට ඒකාබද්ධ වීමට ශ්‍රී ලංකාවට අවස්ථාවක් සපයයි. කොළඹ සහ ත්‍රිකුණාමලය ඉන්දියාවේ වරායන් සමඟ තරඟ කරනවාට වඩා ඒවාට අනුපූරක විය යුතුය.

මෙය චින්තනයේ මූලික වෙනසක් ඉල්ලා සිටී.

නව රළ පාලක, පර්යන්ත සහ කාර්යක්ෂම අන්තර්-පර්යන්ත සම්බන්ධතාවය ඇතුළුව, කොළඹ වරාය තවදුරටත් පුළුල් කළ යුතුය. ශ්‍රී ලංකාව සැබෑ බහුමාධ්‍ය මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත්වීමට නම්, ගුවන්තොටුපළටද දෙවන ධාවන පථයක් ඇතුළුව ප්‍රධාන ප්‍රසාරණයක් අවශ්‍ය වේ.

ඉන්දියාව සඳහා ගුවන් දොරටුවක් ලෙස කොළඹ හිමි භූමිකාව නැවත සිතා බැලීමටද අවස්ථාවක් තිබේ. එවැනි සැකැස්මක් යටතේ, වෙනත් ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළවල පවතින සැකසුම්වලට අනුකූලව, ඉන්දියානු රේගු සහ සංක්‍රමණ පහසුකම් කොළඹ ගුවන්තොටුපළේ ක්‍රියාත්මක විය හැකි අතර, එමඟින් ගමන් කිරීම සහ ඉදිරි සම්බන්ධතා වඩාත් බාධාවකින් තොරව සිදුවනු ඇත. එවැනි සැකැස්මක් සඳහා දෙරටේ රජයන් අතර සවිස්තරාත්මක සාකච්ඡා අවශ්‍ය වනු ඇත, නමුත් උපායමාර්ගික අරමුණ පැහැදිලි විය යුතුය: කොළඹ ඉන්දියානු උපමහාද්විපය තුළ සහ මැදපෙරදිග ආර්ථික අවකාශයේ දිගුවක් ලෙස වැඩි වැඩියෙන් ක්‍රියා කළ යුතුය.

ශ්‍රී ලංකන් ගුවන් සේවය තවදුරටත් ප්‍රමාදයකින් තොරව පෞද්ගලීකරණය කර, ඉන්දියානු උපමහාද්විතීය සහ මැදපෙරදිග සඳහා කොළඹ ගුවන් සේවා මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස සංවර්ධනය කිරීමට හැකි උපායමාර්ගික ගුවන් සේවා ආයෝජකයෙකුට පැවරිය යුතුය.

ත්‍රිකුණාමලය ඒකාබද්ධ බලශක්ති උපායමාර්ගයක මධ්‍යස්ථානය බවට පත්විය යුතුය. එහි තෙල් ගබඩා කිරීමේ ධාරිතාව පුළුල් කර ඉන්දියාවට සම්බන්ධ කළ හැකිය. ඉන්දියාව, ශ්‍රී ලංකාව සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය සම්බන්ධයෙන් මේ වන විට සාකච්ඡා කෙරෙන, තෙල් නල මාර්ග යෝජනාව, දූපතේ උපායමාර්ගික පිහිටීම ත්‍රෛපාර්ශ්වික සහයෝගීතාවයට පහසු කළ හැකි ආකාරය පිළිබඳ වැදගත් උදාහරණයක් විය හැකිය. පිරිපහදු කිරීම, පෙට්‍රෝ රසායනික සහ වෙනත් බලශක්ති ගබඩා කිරීමේ හැකියාවන් ද පරීක්ෂා කළ යුතුය.

ඉන්දියාව සහ ශ්‍රී ලංකාව අතර දැනට සිදුවෙමින් පවතින විදුලි සම්බන්ධතා සාකච්ඡා ඉක්මනින් ක්‍රියාත්මක කළ යුතුය. දිවයිනේ සුළං සහ සූර්ය සම්පත් සඳහා වන මහා පරිමාණ ආයෝජන සමඟ ඒකාබද්ධ වූ විට, එවැනි සම්බන්ධතාවයක් මඟින් ශ්‍රී ලංකාව බලශක්ති ආනයනික රටක සිට පුනර්ජනනීය විදුලිය නිෂ්පාදනය කරන වැදගත් කලාපීය නිෂ්පාදකයෙකු බවට පරිවර්තනය කළ හැකිය.

ග්‍රැෆයිට්, ඉල්මනයිට් සහ පොස්පේට් ඇතුළු ශ්‍රී ලංකාවේ ඛනිජ සම්පත්ද මෙම පුළුල් උපායමාර්ගික දැක්මට ඇතුළත් කළ යුතුය.

ඉන්දියා-ශ්‍රී ලංකා අපනයන-නැඹුරු කාර්මික කොරිඩෝව සඳහා වන ජපන් යෝජනාව තවත් අවස්ථාවක් සපයයි. සරල කාර්මික සංවර්ධන ව්‍යාපෘතියකට වඩා, එය ජපන් තාක්ෂණය සහ ආයෝජන, ඉන්දියාවේ දැවැන්ත වෙළඳපොළ සහ නිෂ්පාදන හැකියාවන්, සහ ශ්‍රී ලංකාවේ උපායමාර්ගික පිහිටීම සහ සම්බන්ධතාවය එකතු කරන ආදර්ශවත් ත්‍රෛපාර්ශ්වික මුලපිරීමක් විය හැකිය.

– ඉන්දියාව විසින් ශ්‍රී ලංකාව දිනාගත යුතුය

අවසාන වශයෙන්, වඩාත්ම නිර්භීත පියවර වනුයේ ඉන්දියාව සහ ශ්‍රී ලංකාව අතර භෞතික සම්බන්ධතාවයයි.

පෝක් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා මාර්ග සහ දුම්රිය සම්බන්ධතාවයක් ඇති කර ගැනීම දේශපාලනිකව සංවේදී වන අතර පාරිසරික ගැටළු පිළිබඳව ප්‍රවේශමෙන් සලකා බැලීම අවශ්‍ය වේ. නමුත් එය නිසි ලෙස නිර්මාණය කර ඇත්නම්, එය කලාපීය ප්‍රවාහන සහ සැපයුම් කළමනාකරණ සහ නිෂ්පාදන වේදිකාවක් බවට ශ්‍රී ලංකාව පරිවර්තනය කිරීමේ අවසාන උත්ප්‍රේරකය විය හැකිය.

මෙය ජලය පටු ප්‍රදේශයකින් වෙන් වූ ආර්ථිකයන් දෙකක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාව සහ ඉන්දියාව සිතීම වෙනුවට, උපමහාද්විතීය හරහා මැදපෙරදිග සහ ඉන් ඔබ්බට විහිදෙන විශාල ආර්ථික පද්ධතියක අන්තර් සම්බන්ධිත සංරචක ලෙස දැකීම සංකේතවත් කරනු ඇත.

මේ සදහා පූර්වාදර්ශ තිබේ.

දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු, නෙදර්ලන්තය යුරෝපයේ බෙදාහැරීමේ සහ ප්‍රවාහන සහ සැපයුම් මධ්‍යස්ථානය බවට පත්වීමට උපායමාර්ගික තීරණයක් ගත්තේය. රොටර්ඩෑම් වරාය සහ ඇම්ස්ටර්ඩෑම් ගුවන්තොටුපළ එම තීරණයේ භෞතික ප්‍රකාශනයන් බවට පත්විය. සිංගප්පූරුවේ නායකයින්ද එලෙසම හඳුනාගන්නා ලද්දේ, නගර-රාජ්‍යයේ පැවැත්ම රඳා පවතින්නේ භූගෝලය ආර්ථික වත්කමක් බවට පත් කිරීම මත බවය. ඩුබායි වෙළඳාම, ගුවන් සේවා, ප්‍රවාහන සහ සැපයුම් සහ මූල්‍ය සඳහා ගෝලීය මධ්‍යස්ථානයක් බවට පරිවර්තනය කරමින් එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය පසුව එවැනිම උපායමාර්ගයක් අනුගමනය කළේය.

මෙම කිසිදු පරිවර්තනයක් ස්වයංක්‍රීයව සිදු නොවීය. ඒවාට දේශපාලන කැමැත්ත, අඛණ්ඩතාව, විදේශ ආයෝජන, යටිතල පහසුකම් සහ සියල්ලටම වඩා රට කුමක් වීමට කැමතිද යන්න පිළිබඳ ජාතික තීරණයක් අවශ්‍ය විය.

ශ්‍රී ලංකාවද එවැනිම තේරීමකට මුහුණ දී සිටී.

එබැවින් මැදපෙරදිග පවතින වත්මන් අර්බුදය හුදෙක් ක්ෂණික ආරක්ෂක අවදානම්වල පටු කාචය හරහා පමණක් දැකිය යුතු නැත. එය ගෝලීය සැපයුම් දාමවල අවදානම පිළිබඳ අනතුරු ඇඟවීමක් මෙන්ම ඉන්දියන් සාගරයේ වාස්තු විද්‍යාව නැවත සිතා බැලීමට ඇති අවස්ථාවකි.

හොර්මුස් යුගයෙන් පසු ලෝකය වඩාත් ඛණ්ඩනය වූ සහ බහුධ්‍රැවීය විය හැකිය. එය විශ්වාසදායක කලාපීය හවුල්කාරිත්වයන් වඩාත් වැදගත් කරයි.

ශ්‍රී ලංකාව සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, එම හවුල්කාරිත්වයන් අතරින් වඩාත්ම වැදගත් වන්නේ අනිවාර්යයෙන්ම ඉන්දියාව සමඟය. ඉන්දියානු විශ්වාසය නොමැතිව දූපත සඳහා කිසිදු විශාල උපායමාර්ගයක් සාර්ථක කරගත නොහැක. ඒ හා සමානව, ඉන්දියාවටද එහි දකුණු සමුද්‍රීය ප්‍රවේශයන්ට ආසන්නව පිහිටා ඇති ස්ථාවර, සමෘද්ධිමත් සහ ආර්ථික වශයෙන් ඒකාබද්ධ වූ ශ්‍රී ලංකාවක් කෙරෙහි උනන්දුවක් ඇත.

කෙසේ වෙතත්, විශ්වාසය උපකල්පනය කළ නොහැක. ශ්‍රී ලංකාවේ විශ්වාසය දිනා ගැනීමට ඉන්දියාවටද සිදුවනු ඇත. මේ සඳහා සංවේදීතාව, ඉවසීම සහ ශ්‍රී ලංකාවේ උත්සුකයන් සීතල ආර්ථික තර්කයකින් තොරව මෘදු ලෙස ආමන්ත්‍රණය කිරීමට ඇති කැමැත්ත අවශ්‍ය වනු ඇත. ගැඹුරු ඒකාබද්ධතාවයේ සාර්ථකත්වය වරායන්, නල මාර්ග සහ දුම්රිය මත මෙන්ම දේශපාලන හා ජනතා මට්ටමේ විශ්වාසය මතද රඳා පවතී.

ශ්‍රී ලංකාවට ඔබ්බෙන් පවතින ඉරාන තෙල් ටැංකි යනු දිවයිනේ පිහිටීම පිළිබඳ වැදගත් මතක් කිරීමකි. ඔස්ට්‍රේලියාව සහ සිලෝන් ඉන්දියන් සාගරය හරහා සම්බන්ධ කළ ‘ඩබල් සන්රයිස්’ ගුවන් ගමන්වලින් දශක අටකට පසු, ශ්‍රී ලංකාව නැවතත් ප්‍රධාන ගෝලීය ප්‍රවාහයන්ගේ මංසන්ධියේ පිහිටා ඇත.

තේරීම වන්නේ උපායමාර්ගිකව පිහිටි දූපතක් ලෙස පමණක් පැවතීමද, නැතහොත් එහි භූගෝලීය පිහිටීම සැමවිටම හැකි කර ඇති උපායමාර්ගික මධ්‍යස්ථානය බවට පත්වීමද යන්නයි. හොර්මුස් යුගයෙන් පසු කාල පරිච්ඡේදය එම තේරීම කිරීමට ශ්‍රී ලංකාවට ඇති අවසාන මහත් අවස්ථාව විය හැකිය.