2026 පෙබරවාරි 28 වන දින ඇමරිකාව සහ ඉශ්රායලය එක්ව ආරම්භ කළ ‘Operation Epic Fury’ (එපික් ෆියුරි) මෙහෙයුමෙන් ඉරානයේ හිටපු උත්තරීතර නායක අලි කමේනි ඝාතනය වීමත් සමඟ මැදපෙරදිග කලාපය දැඩි යුද ගින්නකට මැදි විය. නව නායක මොජ්ටාබා ඛමේනි යටතේ ඉරානය තනිවම සටන් වදින බවක් පෙනෙන්නට තිබුණද, මෙම ගැටුම පිටුපස ඇති සැබෑ කතාව සහ ඉරානයේ සන්ධාන ජාලය හෙවත් ‘ප්රතිරෝධයේ අක්ෂය’ (Axis of Resistance) මුහුණ දී ඇති අර්බුදය මෙසේය. දශක ගණනාවක් තිස්සේ ඉරානයේ ඉදිරි ආරක්ෂක වළල්ල වූයේ හිස්බුල්ලා, හවුති සහ හමාස් වැනි සන්නද්ධ කණ්ඩායම් වුවද, වර්තමාන යුද්ධයේදී ඉරානයට සිය මිත්ර පාර්ශවයන්ගෙන් බලාපොරොත්තු වූ සහාය නොලැබීමට ප්රධාන හේතු කිහිපයක් බලපා ඇත.
ඉරානයේ සන්ධාන ජාලය දුර්වල වීමට 2023 ඔක්තෝබර් 7 වනදා සිට ඉශ්රායලය විසින් එල්ල කළ අඛණ්ඩ ප්රහාර හේතුවෙන් හමාස් සහ හිස්බුල්ලා සංවිධානවල ශක්තිය විශාල ලෙස පිරිහීම සෘජුවම බලපා තිබේ. එම කණ්ඩායම් දැන් සටන් වදින්නේ සිය පැවැත්ම ආරක්ෂා කර ගැනීමට මිස ඉරානය වෙනුවෙන් මෙහෙයුම් දියත් කිරීමට නොවේ. මේ අතර සෞදි අරාබිය, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය සහ කටාර් වැනි ගල්ෆ් රටවල් මෙම යුද්ධයට මැදි නොවී සිටීමට උත්සාහ කරන අතර, ඉරානය විසින් මෙම රටවල ඇති ඇමරිකානු කඳවුරු ඉලක්ක කර ප්රහාර එල්ල කිරීම නිසා එම රටවල් ඉරානය සමඟ තිබූ සබඳතා තවදුරටත් සීමා කර ඇත. මීට අමතරව ඉරානය තුළ පවතින අභ්යන්තර විරෝධතා සහ දැඩි සම්බාධක හමුවේ එරට පාලනය ජනතාව අතර අප්රසාදයට පත්ව තිබීම ඔවුන්ගේ යුධ ශක්තියට බාධාවක් වී ඇත.
ගෝලීය වශයෙන් ගත් කල ඉරානය මෙම යුද්ධයේදී තම ප්රධාන අවිය ලෙස භාවිතා කරන්නේ ලෝකයේ තීරණාත්මක බලශක්ති මාර්ගයක් වන හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) වසා දැමීමයි. මේ හේතුවෙන් ලෝක වෙළඳපොළේ බොරතෙල් බැරලයක මිල ඩොලර් 110-120 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති අතර සෞදි අරාබිය සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය සිය තෙල් නිෂ්පාදනය දිනකට බැරල් මිලියන ගණනකින් අඩු කිරීමට ද පියවර ගෙන තිබේ. මැදපෙරදිග ගුවන් සීමාවන් වසා දැමීම නිසා ගෝලීය ගුවන් ගමන් දහස් ගණනක් අවලංගු වී ඇත. ප්රහාරවලට ප්රතිප්රහාර එල්ල කරමින් ඉරානය පවසන්නේ තමන් කිසිවෙකුගේ සහාය බලාපොරොත්තු නොවන බව වුවද, රුසියාව සහ චීනය වැනි රටවල් ඉරානයට බුද්ධි තොරතුරු ලබා දෙන බවට ඇමරිකාව චෝදනා කරයි. මෙම වාතාවරණය තවත් ලෝක යුද්ධයක පෙරනිමිත්තක් දැයි ජාත්යන්තරය මේ වන විට දැඩි බියෙන් පසුවේ.
