ශ්රී ලංකාව තුළ දුම්වැටි සඳහා පනවා ඇති විශේෂ සුරාබදු ක්රමවේදයේ පවතින බරපතල නීතිමය සිදුරු සහ දුම්වැටි නිෂ්පාදකයන් විසින් සිදුකරනු ලබන සූක්ෂ්ම මිල සංශෝධන හේතුවෙන්, රජයට වාර්ෂිකව උපයාගත හැකිව තිබූ රුපියල් බිලියන 17.3ක අතිදැවැන්ත බදු ආදායමක් අහිමි වෙමින් පවතින බව ආර්ථික හා සෞඛ්ය විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දී තිබේ. දැනට පවතින ක්රමවේදයට අනුව, දුම්වැටි සඳහා වන බදු අය කෙරෙන්නේ එක් තනි දුම්වැටියක් සඳහා ක්රියාත්මක වන ස්ථිර රුපියල් වටිනාකමක් ගන්නා සුරාබදු අය කර ගැනීමක් ලෙස බැවින්, එය වැට් බදු මෙන් භාණ්ඩයේ මිල ඉහළ යද්දී ඊට සාපේක්ෂව ස්වයංක්රීයව ඉහළ නොයන බව විශේෂඥයෝ අනාවරණය කරති. මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස, රජය විසින් මෙම සුරාබදු නිරන්තරයෙන් සංශෝධනය නොකිරීම සහ දුම්වැටි සමාගම් විසින් සිය නිෂ්පාදන මිල හිතුමනාපයට ඉහළ නැංවීම නිසා, දුම්වැටියක සමස්ත සිල්ලර මිලෙහි අඩංගු විය යුතු බදු පංගුව දිගින් දිගටම සීමා වෙමින් පවතී.
ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානයේ නිල ජාත්යන්තර රෙගුලාසිවලට අනුව, මහජන සෞඛ්ය සුරක්ෂිත කිරීම සහ දුම්පානය අවම කිරීම වෙනුවෙන් දුම්වැටියක අඩංගු බදු පංගුව එහි සමස්ත සිල්ලර මිලෙන් අවම වශයෙන් සියයට 75ක්වත් විය යුතුය. ශ්රී ලංකාව පසුගිය 2018 වර්ෂයේදී සාර්ථක ලෙස මෙම සියයට 75ක ජාත්යන්තර බදු අගය වෙත ළඟා වීමට සමත් වුව ද, ඉන් පසුව ගතවූ කාල සීමාව තුළ බලධාරීන්ගේ නොසැලකිල්ල හේතුවෙන් එම බදු ප්රතිශතය සියයට 7.4 කින් පමණ දරුණු ලෙස පහත වැටී ඇත. මේ හේතුවෙන් වත්මන් 2026 වර්ෂය වන විට මෙරට දුම්වැටියක බදු පංගුව සියයට 66.8 ක් දක්වා බිහිසුණු ලෙස පහත වැටී ඇති බව මූල්ය දත්ත සටහන් තහවුරු කරයි.
ආර්ථික විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ, ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය නිර්දේශ කළ එම සියයට 75ක බදු පංගුව එලෙසම රට තුළ පවත්වාගෙන යාමට රජය කටයුතු කළේ නම්, දුම්වැටියක දැනට පවතින සිල්ලර මිල ශතයකින් හෝ වෙනස් නොකර, දුම්වැටි සමාගම් උපයන අනිසි ලාභය සීමා කරමින් රජයේ මහා භාණ්ඩාගාරය වෙත තවත් අමතර රුපියල් බිලියන 17.3ක වාර්ෂික ආදායමක් ඉතා පහසුවෙන් රැස් කරගන්නට හැකියාව තිබූ බවයි. තහනම් ඉලෙක්ට්රොනික සිගරැට් වෙබ් අඩවි 213ක් රට තුළ ක්රියාත්මක වන පසුබිමක, සාමාන්ය දුම්වැටි සමාගම් ද මෙලෙස රජයේ බදු මුදල් වංචා වන අයුරින් මිල සෙල්ලම් දියත් කිරීම වහාම නැවැත්වීමට මුදල් අමාත්යාංශය දුම්කොළ බදු ප්රතිපත්තිය වහාම ශක්තිමත් කළ යුතු බව වෛද්ය සංගම් ද අවධාරණය කර සිටියි.
