ජාතික ජල සම්පාදන හා ජලාපවහන මණ්ඩලය තුළ පවතින මෙහෙයුම් අකාර්යක්ෂමතා, ව්යාපෘති ප්රමාදයන් සහ දුර්වල මූල්ය කළමනාකරණය හේතුවෙන් ජල ගාස්තු ඉහළ දැමීමේ බර වක්රව මහජනතාව මත පටවා ඇති බව ජාතික විගණන කාර්යාලය විසින් නිකුත් කළ නවතම විශේෂ විගණන වාර්තාවකින් අනාවරණය වී තිබේ. මණ්ඩලයේ අඩුපාඩු නිසා සිදුවන මූල්ය අලාභ පාරිභෝගිකයින්ගෙන් අය කර ගැනීමට කටයුතු කර ඇති බව මෙම වාර්තාව පෙන්වා දෙයි.
ආදායම් නොලබන ජලය ප්රධාන ගැටලුවක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇති අතර, එය 2023 වසරේදී 28%ක් ලෙස වාර්තා වී ඇත. මෙය ප්රශස්ත මට්ටම වන 15% මෙන් දෙගුණයකි. කාන්දුවීම්, නීතිවිරෝධී සම්බන්ධතා සහ මිනුම් දෝෂ හේතුවෙන් සිදුවන මෙම ජල අපතේ යාම නිසා මණ්ඩලයට පමණක් 2023 වසරේදී රුපියල් බිලියන 11.6ක පාඩුවක් සිදුව ඇති අතර, එම බර ඉහළ ගාස්තු ලෙස පාරිභෝගිකයා වෙත මාරු කර තිබේ.
විදේශීය ණය මත ක්රියාත්මක වන යටිතල පහසුකම් ව්යාපෘති 19ක් වසර 1.5 සිට 7 දක්වා කාලයකින් ප්රමාද වී ඇති අතර, එම ප්රමාදයන් හේතුවෙන් පමණක් රුපියල් මිලියන 870.5ක ආදායමක් අහිමි වී තිබේ. තවද, ණය මුදල් නියමිත කාලයට භාවිතා නොකිරීම හේතුවෙන් විදේශීය ණය හිමියන් වෙත රුපියල් බිලියන 2.25ක කැපවීමේ ගාස්තු ගෙවීමට රජයට සිදුව ඇත. මෙම වියදම් සියල්ල අවසානයේ පාරිභෝගිකයා මත පැටවෙන ගාස්තු ව්යුහයට ඇතුළත් වී තිබීම විගණනය මගින් පෙන්වා දෙයි.
මණ්ඩලයේ සේවක වියදම් සමස්ත මෙහෙයුම් වියදමින් 36%ක් වන අතර, වසර ගණනාවක් මෙහෙයුම් අලාභ ලැබුවද 2023 වසරේදී බෝනස් සහ දිරිදීමනා ලෙස රුපියල් මිලියන 894ක් ගෙවා ඇත. එසේම, 2019-2023 කාලය තුළ ස්ථිර සේවක සංඛ්යාව අඩු වුවද සේවකයෙකු සඳහා වන වියදම 26.67%කින් ඉහළ ගොස් ඇත.
2022 සැප්තැම්බර් සහ 2023 අගෝස්තු මාසවලදී ජල ගාස්තු දෙවරක් ඉහළ දැමීමෙන් පසු 2012 වසරට සාපේක්ෂව ගාස්තු 100%කින් පමණ ඉහළ ගොස් තිබේ. 2024 අගෝස්තු මාසයේදී විදුලි ගාස්තු අඩු කිරීම මත පදනම්ව ජල ගාස්තු 5%කින් අඩු කළද, එය සාමාන්ය පාරිභෝගිකයාට ලැබුණු සුළු සහනයක් පමණක් බව විගණන වාර්තාව අවධාරණය කරයි.
අනාගතයේදී ව්යාපෘති ප්රමාදයන් සහ කළමනාකරණ අසාර්ථකත්වයන් නිසා සිදුවන පාඩු පාරිභෝගිකයා මත පැටවීම වහාම නතර කරන ලෙසත්, විනිවිද පෙනෙන ගාස්තු ප්රතිපත්තියක් සහ ආදායම් නොලබන ජලය අඩු කිරීමට කඩිනම් පියවර ගන්නා ලෙසත් විගණකාධිපතිවරයා නිර්දේශ කර ඇත.
