ශ්රී ලංකාවේ වෙසක් මංගල්යයේ විකාශනය සහ අතීතය හා වර්තමානය අතර පවතින වෙනස්කම් පිළිබඳව වාර්තා වේ. මෙරට වෙසක් සාහිත්යයේ ආරම්භය 1926 වෙසක් පුන් පෝය නිමිත්තෙන් නිකුත් වූ ‘ස්වදේශ මිත්රයා’ වෙසක් පත්රයෙන් සනිටුහන් විය. 1927 වර්ෂයේදී ප්රථම වෙසක් කලාපය නිකුත් වූ අතර, 1933 වන විට ‘දිනමිණ වෙසක් කලාපය’ ද ආරම්භ විය. වෙසක් බැති ගී සම්ප්රදාය සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, මෙරට ප්රථම වෙසක් කැරොල් ගීත ගායනය 1886 මැයි 17 වන දින මාලිබන්ත වීදියේදී පැවැත්විණි. සී. දොන් බස්තියන් මහතා විසින් ප්රථම සිංහල වෙසක් ප්රීති ගීතිකාව වන “අදයි වෙසක් පෝදා – සොම්නස සතුට උපන් දා” රචනා කරන ලදී.
වෙසක් තොරණ ඉතිහාසය දෙස බලන විට, මෙරට ප්රථම වෙසක් තොරණ 1955 වර්ෂයේදී තොටළඟ ඉදිකරන ලදී. අඩි 85ක් උසැති මෙම තොරණේ කතා වස්තුව ‘මහා භද්රකල්පය’ වන අතර එය නිර්මාණය කළේ කොල්වින් පීරිස් විසිනි. අතීතයේ වෙසක් සැමරුම් ඉතා නිශ්ශබ්ද වූ අතර, බෞද්ධ පවුල් පන්සල් ගොස් ආගමික වතාවත්වල නිරත විය. අද වන විට වෙළෙඳපොළ පිරී ඇති විච්චූර්ණ භාණ්ඩ සහ තාක්ෂණික ඇබ්බැහිවීම් හේතුවෙන් දේශීය අත්කම් නිර්මාණකරණය අඩු වී ඇති බව වාර්තා වේ. වෙසක් උත්සවය ඇතැම් විට අරමුණින් බැහැර වූ ජෝගි නැටීම් සහ ව්යාපාරික කටයුතු බවට පත්ව ඇති බවත්, වර්තමාන ආර්ථික තත්ත්වය මත වෙසක් සැරසිලි සීමා වී ඇති බවත් සඳහන් වේ.
