ශ්රී ලංකාව තුළ දුම්බිම අවම කිරීමට සහ දුම්කොළ සමාගම් උපයන අධික ලාභ තරවීම පාලනය කරමින්, රජයට ලැබිය යුතු දුම්කොළ බදු ආදායම නිසි පරිදි වර්ධනය කරගැනීම සඳහා ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය (WHO) විසින් විශේෂිත ක්රමවේද කිහිපයක් නිර්දේශ කර තිබේ. නිල දත්තයන්ට අනුව, ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය විවිධ රටවල දැනට ක්රියාත්මක වන බදු ක්රම පිළිබඳව පුළුල් ලෙස අධ්යයනය කිරීමෙන් අනතුරුව, දුම්කොළ නිෂ්පාදන සඳහා බදු අය කිරීමට අදාළව මෙම නව ක්රමවේදයන් ඉදිරිපත් කර ඇත.
රජයේ බදු ආදායම් විධිමත් කිරීම වෙනුවෙන් යෝජනා කර ඇති ප්රධාන නිර්දේශයන් මෙසේය:
– සරල බදු ක්රමවේදයක් හඳුන්වා දීම: දැනට දුම්කොළ ක්ෂේත්රය තුළ පවතින සංකීර්ණ බදු ක්රමය මුළුමනින්ම ඉවත් කර, ඒ වෙනුවට ඉතා සරල සහ නිවැරදි බදු ක්රමවේදයක් රට තුළ ස්ථාපිත කිරීම.
– උද්ධමනයට සාපේක්ෂව බදු ඉහළ නැංවීම: රටේ පවතින උද්ධමනයට (Inflation) සහ ජනතාවගේ ආදායම් මට්ටම්වලට සාපේක්ෂව, දුම්වැටි සඳහා පනවන බදු මුදල් ක්රමානුකූලව ඉහළ නැංවීමට කටයුතු කිරීම.
– සමාන බදු ක්රමයක් ඇති කිරීම: වෙළෙඳපොළේ පවතින සියලුම වර්ගයේ සිගරට් නිෂ්පාදන සඳහා කිසිදු වෙනස්කමකින් තොරව එක හා සමාන බදු ක්රමයක් හඳුන්වා දීම.
– දුම්කොළ බදු පරිපාලනය ශක්තිමත් කිරීම: බදු පැහැරහැරීම් සහ විවිධ උපක්රම හරහා බදු මඟහැරීමට සමාගම් දරන උත්සාහයන් අවම කිරීම සඳහා, දුම්කොළ බදු පරිපාලන ව්යුහය වඩාත් ශක්තිමත් කර එහි පූර්ණ විනිවිදභාවයක් ඇති කිරීම.
මෙම විධිමත් බදු ප්රතිපත්ති කඩිනමින් සකස් කර ක්රියාත්මක කිරීම තුළින් දුම්කොළ සමාගම් සතු ඒකාධිකාරී ලාභය පාලනය කර, රටේ පොදු මහජනතාවගේ සෞඛ්ය සුරක්ෂිතතාවය වෙනුවෙන් රජයට හිමිවිය යුතු නියමිත බදු ආදායම උපරිමයෙන් ලබාගත හැකිවනු ඇති බව ආර්ථික හා සෞඛ්ය විද්වත්හු පෙන්වා දෙති.
