ශ්රී ලංකාවේ වත්මන් පාසල් දරුවන්, උපකාරක පන්තිවලට සහභාගි වන යොවුන් ප්රජාව සහ සමස්ත ශිෂ්ය පරපුර දුම්කොළ වසංගතයේ සෘජු ගොදුරක් බවට පත්වීම වැළැක්වීම සඳහා ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය (WHO) සහ මෙරට සෞඛ්ය විද්වතුන් විසින් ඉදිරිපත් කර ඇති අතිශය තීරණාත්මක ප්රතිපත්තිමය නිර්දේශයක් වන්නේ ඕනෑම අධ්යාපන ආයතනයක සිට මීටර 100ක (100m radius) සීමාව ඇතුළත දුම්වැටි අලෙවි කිරීම නීතිමය වශයෙන් සපුරා තහනම් කිරීමයි. පාසල් දරුවන් ඉලක්ක කරගනිමින් දුම්කොළ සමාගම් විසින් දියත් කරන සූක්ෂ්ම ප්රවර්ධන උපක්රම පරාජය කරමින්, සිසුන් දුම්පානය සඳහා වන අත්හදා බැලීම්වලට යොමුවීමේ අවදානම අවම කිරීම මෙමගින් අපේක්ෂා කෙරේ.
වත්මන් තත්ත්වය පරීක්ෂා කිරීමේදී පෙනී යන්නේ, මෙරට ප්රධාන පාසල් මෙන්ම විභාග ඉලක්ක කරගනිමින් දහස් සංඛ්යාත සිසුන් ගැවසෙන උපකාරක පන්ති (Tuition classes) සංකීර්ණ අවට ඇති සිල්ලර කඩසාප්පු, සුපිරි වෙළඳසැල් සහ ආපනශාලා තුළ ඉතා නිදහසේ දුම්වැටි අලෙවි කිරීම සිදුවන බවයි. මෙමගින් පාසල් නිල ඇඳුමෙන් හෝ පන්ති නිමවී පැමිණෙන සිසුන්ට ඉතා පහසුවෙන් දුම්වැටි මිලදී ගැනීමටත්, වැඩිහිටියන් දුම්පානය කරන අයුරු නිරන්තරයෙන් දැකීමෙන් ඊට පෙළඹීමටත් ඇති අවකාශය ඉහළ ගොස් තිබේ. මෙම “මීටර 100 තහනම් කලාපය” (100-meter buffer zone) නීතියක් ලෙස ප්රකාශයට පත් කිරීම තුළින් අධ්යාපන ආයතන අවට දුම්වැටි පවතින සුලභතාවය (Availability) සහ දෘශ්යතාවය (Visibility) මුළුමනින්ම නැති කර දැමිය හැකි බව සෞඛ්ය බලධාරීහු පෙන්වා දෙති.
ලොව පුරා දුම්කොළ පාලන ප්රතිපත්ති සාර්ථකව ක්රියාත්මක කළ රටවල් රැසක් අධ්යාපන ආයතන අවට මෙවැනි තහනම් සීමාවන් (Buffer zones) පනවා ඇති අතර, එමගින් ළමා හා තරුණ ප්රජාව දුම්පානයට ඇබ්බැහි වීමේ අනුපාතය විශාල ලෙස පහත හෙළීමට හැකි වී තිබේ. ශ්රී ලංකාවේ පවතින දුම්කොළ හා මද්යසාර පිළිබඳ ජාතික අධිකාරී පනත (NATA Act) වහාම සංශෝධනය කරමින්, පාසල් සහ උපකාරක පන්ති මායිමේ සිගරට් විකිණීම සම්පූර්ණයෙන්ම තහනම් කිරීමේ නීතිමය බලතල පොලිසිය සහ මහජන සෞඛ්ය පරීක්ෂකවරුන් (PHIs) වෙත කඩිනමින් ලබාදිය යුතු බවත්, ළමා පරපුරේ සෞඛ්ය අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් පාලකයන් මෙම නිර්දේශය පැහැර හැරීමකින් තොරව ඉටුකළ යුතු බවත් සිවිල් සංවිධාන වැඩිදුරටත් අවධාරණය කර සිටිති.
