ජනගහනය සංකෝචනය වීම වැළැක්වීම සඳහා අවශ්ය මට්ටමට වඩා ඉන්දියාවේ සරුභාවය හෝ ප්රජනන වේගය (Fertility Rate) ඉතිහාසයේ පළමු වරට පහළ ගොස් ඇති අතර, මෙය අනාගත ශ්රම හිඟයක් සහ වයස්ගත සමාජයක් පිළිබඳ කනස්සල්ල මතු කර තිබේ. රටේ විශාලතම ජනමත සමීක්ෂණය වන නියැදි ලියාපදිංචි පද්ධති (SRS) වාර්තාවට අනුව, ඉන්දියාවේ මුළු ප්රජනන අනුපාතය (TFR) කාන්තාවකට දරුවන් 1.9ක් දක්වා පහත වැටී ඇති අතර, එය දිගුකාලීනව ජනගහනය ස්ථාවරව තබා ගැනීමට අවශ්ය 2.1 මට්ටමට වඩා අඩු අගයකි. 2000 ගණන්වලදී ඉන්දියාවේ TFR අගය කාන්තාවකට 3.1ක් පමණ විය.
කාන්තාවන්ට අධ්යාපනයට සහ උපත් පාලන ක්රමවලට ඇති ප්රවේශය වැඩි වීම මෙන්ම දරුවන් ඇති දැඩි කිරීමේ පිරිවැය ඉහළ යාම මෙම ප්රජනන වේගය පහළ යාමට ප්රධාන හේතු වී ඇති බව විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙති. ළදරු මරණ අනුපාතය අඩුවීමද මෙයට බලපා තිබේ. කෙසේ වෙතත්, ඉන්දියාවේ දුප්පත් ප්රාන්තවල ප්රජනන වේගය තවමත් ඉහළ මට්ටමක පවතින අතර, කේරළය සහ තමිල්නාඩු වැනි දකුණු ප්රදේශවල එය බෙහෙවින් පහළ ගොස් ඇත. දකුණු ඉන්දියාවේ සහ උතුරු ප්රදේශ අතර මෙම ජනගහන අසමතුලිතතාවය ඉදිරියේදී පාර්ලිමේන්තු ආසන බෙදා හැරීමේදී (Delimitation) සහ මධ්යම රජයෙන් අරමුදල් ලබා ගැනීමේදී දැවැන්ත දේශපාලන ගැටුමකට තුඩු දිය හැකි බවට විචාරකයෝ අනතුරු අඟවති. ජනගහන අඩුවීමත් සමඟ ඇතිවිය හැකි වයස්ගත ජනගහනයට මුහුණ දීම සඳහා ශක්තිමත් මහජන සෞඛ්ය, पेன்ෂන් (පැන්ෂන්) සහ සමාජ ආරක්ෂණ ප්රතිපත්ති සකස් කරන ලෙස විශේෂඥයෝ රජයෙන් ඉල්ලා සිටිති.
