කෘතිම බුද්ධිය (AI) ව්යාප්ත වීමත් සමඟ සිදුවන රැකියා වෙළඳපොළේ වෙනස්කම්වලට ප්රතිචාර දැක්වීමක් ලෙස, අමෙරිකානු පුරවැසියන්ට සෘජුවම මුදල් ගෙවීමේ ‘AI ලාභාංශ’ (AI Dividend) සංකල්පයක් පිළිබඳව අමෙරිකානු දේශපාලන කරළියේ සාකච්ඡා ආරම්භ වී තිබේ. නිව්යෝර්ක් ප්රාන්ත සභික ඇලෙක්ස් බෝර්ස් (Alex Bores) විසින් මෙම නව ප්රතිපත්ති සැලසුම පසුගියදා ඉදිරිපත් කරන ලදී.
AI තාක්ෂණය මගින් මහා පරිමාණයෙන් මිනිස් ශ්රමය ප්රතිස්ථාපනය කිරීමේ හැකියාව පවතින බැවින්, ඊට සූදානම් වීම සඳහා “AI ආර්ථික ප්රතිචාර සැලසුමක්” අවශ්ය බව ඇලෙක්ස් බෝර්ස් පෙන්වා දෙයි. AI භාවිතයෙන් සමාගම් ලබන ඉහළ ඵලදායිතාවයේ වාසිය කුඩා සමාගම් පිරිසක් අතර පමණක් සීමා නොවී, එහි ප්රතිලාභ පුරවැසියන් අතර ද බෙදී යා යුතු බව මෙහි මූලික අදහසයි.
මෙම ලාභාංශ ගෙවීම් සඳහා අවශ්ය ප්රතිපාදන සොයා ගැනීමට ක්රම කිහිපයක් යෝජනා කර ඇත. AI භාවිතය මත බදු පැනවීම, ප්රධාන AI සමාගම්වල කොටස් රජය සතු කර ගැනීම සහ ශ්රමය හා ප්රාග්ධනය සම්බන්ධ බදු ක්රමයේ වෙනස්කම් සිදු කිරීම ඒ අතර වේ. එමෙන්ම AI වෙනුවට මිනිස් ශ්රමය දිගටම භාවිත කරන සමාගම් දිරිමත් කිරීමට ද මෙහිදී යෝජනා වී තිබේ.
මෙම අරමුදල හුදෙක් මුදල් ගෙවීමට පමණක් නොව, රැකියා අහිමි වන පුද්ගලයන්ට නව කුසලතා පුහුණු කිරීම (Retraining), රැකියා සංක්රාන්ති සඳහා සහය වීම සහ AI අධීක්ෂණය හා ආරක්ෂණ යටිතල පහසුකම් ගොඩනැගීම සඳහා ද යොදා ගැනීමට සැලසුම් කර ඇත.
ගෝල්ඩ්මන් සැක්ස් (Goldman Sachs) වාර්තාවකට අනුව, පසුගිය වසරේ පමණක් AI භාවිතය හේතුවෙන් මසකට රැකියා 16,000ක් පමණ අහිමි වී තිබේ. ඇමසන්, මෙටා සහ මයික්රොසොෆ්ට් වැනි ප්රධාන සමාගම් ද AI කාර්යක්ෂමතාව මත පදනම්ව සිය සේවක කප්පාදු සිදු කරමින් පවතී. මෙම පසුබිම තුළ ‘AI ලාභාංශ’ යනු ස්වයංක්රීයකරණය නිසා ඇති වන සමාජීය බලපෑම් අවම කිරීමට ඉදිරිපත් වූ වැදගත් ප්රතිපත්තිමය අත්හදා බැලීමක් ලෙස සැලකේ.
