දුම්කොළ වගාව මඟින් ගොවීන්ට මෙන්ම සමස්ත පරිසර පද්ධතියටම බරපතල අහිතකර බලපෑම් එල්ල වෙමින් පවතින පසුබිමක, ශ්රී ලංකාව තුළ දුම්කොළ වගා කරන ගොවීන්ගේ සැබෑ සංඛ්යාලේඛන අතිශයෝක්තියෙන් ප්රදර්ශනය කරමින් රජය සහ මහජනතාව නොමඟ යැවීමට ලංකා දුම්කොළ සමාගම (CTC) සහ ඔවුන්ගේ ක්ෂේත්ර හිතවතුන් උත්සාහ දරන බවට විද්යාත්මක දත්ත සහ වාර්තා ඇසුරින් විශේෂ තොරතුරු රැසක් අනාවරණය වී තිබේ.
බ්රිතාන්ය ඇමරිකානු දුම්කොළ සමාගමෙහි එකම දේශීය අනුබද්ධ ආයතනය වන ලංකා දුම්කොළ සමාගම, 1952 වසරේ සිට මෙරට දුම්කොළ වගා වැඩසටහන දියත් කළ අතර 2016 වසර වන තෙක්ම සිය නිෂ්පාදන සඳහා අවශ්ය සියලුම දුම්කොළ ශ්රී ලංකාව තුළම වගා කිරීමට කටයුතු කර ඇත. වර්තමානයේදී ගලේවෙල, පොළොන්නරුව, මහියංගනය, උඩුදුම්බර, හාලිඇල සහ බුත්තල යන ප්රදේශවල ප්රධාන වශයෙන් මෙම වගාව සිදුවන අතර, ගොවීන් එම සමාගමේ සෘජු සේවකයන් නොවුණ ද බීජ, කෘෂි රසායන සැපයීම සහ අස්වැන්න මිලදී ගැනීම හරහා සමාගම වගා ක්රියාවලියට සෘජුවම සම්බන්ධ වී සිටී. කෙසේ වෙතත්, වසර 2020 වන විට දුම්කොළ වගාව රට තුළ සම්පූර්ණයෙන්ම තහනම් කිරීමට රජය සැලසුම් කිරීමත් සමඟ මෑත වසරවලදී දුම්කොළ වගාව ශීඝ්රයෙන් පහත වැටී, සමාගමට සිය දුම්කොළ ඩිපෝ පවා වසා දැමීමට සිදුව තිබේ.
මෙම වගා බිඳවැටීම හමුවේ සිය ධනාත්මක ආර්ථික බලපෑම කෘත්රිමව අතිශයෝක්තියට නැංවීම සඳහා ලංකා දුම්කොළ සමාගම සිය වාර්ෂික වාර්තාවල දුම්කොළ වගාවට සම්බන්ධ ගොවීන් 20,000 ක් පමණ සිටින බව දිගින් දිගටම ප්රකාශ කර ඇත. නමුත් දුම්කොළ කර්මාන්ත අධ්යයන කේන්ද්රයේ (CCT) ඉල්ලීම පරිදි කෘෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුව සපයන ලද නිල දත්ත පෙන්වා දෙන්නේ 2016 වසරේ යල කන්නයේ දුම්කොළ වගා කළ සමස්ත ගොවීන් සංඛ්යාව 3,000 ක් ලෙසත්, 2015/16 මහ කන්නයේදී එම සංඛ්යාව 400 ක් තරම් අවම මට්ටමක පැවති බවත්ය. මීට අමතරව, 2019 සැප්තැම්බර් මාසයේදී සන්ඩේ ටයිම්ස් ජාතික පුවත්පතේ පළ වූ විශේෂ ලිපියක සහ සමස්ත ලංකා සිගරට් දුම් උදුන් හිමි සංගමයේ සභාපති ජයන්ත එගොඩවෙල විසින් හිටපු ජනාධිපති මෛත්රීපාල සිරිසේන වෙත යවන ලද ලිපියක ද මෙරට ලියාපදිංචි දුම්කොළ ගොවීන් 300,000 ක් සිටින බවට අසත්ය ප්රකාශ කර තිබේ. මෙමඟින් පැහැදිලි වන්නේ ප්රතිපත්ති සම්පාදකයින්ට සහ රජයේ තීරණවලට බලපෑම් කිරීම සඳහා දුම්කොළ කර්මාන්තයේ බලධාරීන් විසින් සැබෑ දත්ත වසන් කරමින් සාවද්ය සංඛ්යාලේඛන සමාජගත කිරීමට උත්සාහ දරා ඇති බවයි.
