පුරා සියවස් හතකට වැඩි කාලයක් අඛණ්ඩව පැවැත්වෙන ඓතිහාසික දෙවිනුවර උපුල්වන් දේව මහා විහාරයේ ඇසළ පෙරහැර මංගල්යය සහ එහි කාවඩි සංස්කෘතිය මත්ද්රව්ය ජාල හා පාතාල කල්ලිවල බල අරගලයක් බවට පත්ව ඇති බවට වාර්තා වේ.
දෙවුන්දර ඩිලයිට් මුදලාලි නැමැත්තාගේ ඝාතනයත් සමඟ මතුව ඇති මෙම අර්බුදය තුළ, කංජිපානි ඉම්රාන් සහ දෙහිගෙදර බාලේ ඇතුළු පාතාල කල්ලි කාවඩි කණ්ඩායම්වල “අයිතිය” සහ ප්රදේශයේ මත්ද්රව්ය ජාලයන්හි බලය අත්පත් කරගැනීමට උත්සාහ දරමින් සිටියි. දේවාලයේ බස්නායක නිලමේවරයා විසින් කාවඩි කණ්ඩායම් 20ක් පෙරහැරෙන් ඉවත් කිරීමට පියවර ගැනීමත් සමඟ මෙම පාතාල ගැටුම් තවදුරටත් උග්ර වී ඇති බව එම වාර්තා පෙන්වා දෙයි.
