ශ්‍රී ලංකාවේ දක්ෂිණ පළාතේ පිහිටි පෞද්ගලික තේ වතුවල සේවය කරන මලයහ (කන්ද උඩරට) දෙමළ ප්‍රජාවට අයත් වතු කම්කරුවන් දීර්ඝ කාලයක සිට බරපතළ මනුෂ්‍ය හා ශ්‍රම අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් රැසකට මුහුණ පා සිටින බව ලෝක ප්‍රකට මානව හිමිකම් සංවිධානයක් වන ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් (Amnesty International) ආයතනය නිකුත් කළ නවතම ගෝලීය වාර්තාවක් මඟින් හෙළි කර තිබේ.
මෙම විශේෂ පර්යේෂණ වාර්තාව සකස් කිරීම සඳහා එම සංවිධානයේ නියෝජිතයන් විසින් 2024 ජනවාරි මාසයේ සිට 2026 ජනවාරි මාසය දක්වා වසර දෙකක කාලයක් තිස්සේ ගාල්ල සහ මාතර දිස්ත්‍රික්කවල පිහිටි පෞද්ගලික තේ වතු 45කට අධික සංඛ්‍යාවක ක්ෂේත්‍ර පරීක්ෂණ පවත්වා ඇත. එහිදී වතු කම්කරුවන් 159 දෙනෙකු, වතු කළමනාකරුවන් සහ පාලකයන් සමඟ පවත්වන ලද සෘජු සම්මුඛ සාකච්ඡා පාදක කරගනිමින් මෙම තොරතුරු අනාවරණය කරගෙන තිබේ.
වතු පාලනාධිකාරියෙන් එල්ල වන තර්ජන, ගර්ජන සහ ශාරීරික හිංසනයන්.
ණය බන්ධන ක්‍රමවේද (Debt Bondage) හරහා කම්කරුවන් සදාකාලික ණයකරුවන් කර රඳවා ගැනීම.
වතු පරිශ්‍රයෙන් පිටතට යාමට ඇති අයිතිය සහ ගමනාගමන නිදහස සීමා කිරීම.
සෞඛ්‍යාරක්ෂිත නොවන, අතිශය දුෂ්කර වැඩබිම් සහ ලැයින් කාමර ආශ්‍රිත දුගී ජීවන තත්ත්වයන්.
මෙම වාර්තාව නිල වශයෙන් එළිදැක්වීමේ අවස්ථාවට එක්වෙමින් ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් ආයතනයේ දකුණු ආසියානු කලාපීය අධ්‍යක්ෂ ස්මෘති සිං (Smriti Singh) මහත්මිය අවධාරණය කළේ, ලංකාවේ පෞද්ගලික තේ වතු සමාගම් කිසිදු වගවීමකින් තොරව එර රටේ කම්කරු නීති පද්ධතිය සිතාමතාම උල්ලංඝනය කරන බවයි. වතුකරයේ පවතින මෙම තත්ත්වය ජාත්‍යන්තර නීතියට අනුව “බලහත්කාරයෙන් ශ්‍රමය ලබාගැනීමක්” (Forced Labor) හා සමාන වන අතර, පවතින නීතිමය ආරක්ෂාවන් ක්‍රියාත්මක කිරීමට සහ කම්කරුවන්ගේ අයිතීන් රැකීමට රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණය අසමත් වී ඇති බව ද ඇය කියා සිටියාය.
මේ අතර, ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් සංවිධානයේ මහලේකම් ආචාර්ය ඇග්නස් කැලමාරඩ් (Dr. Agnès Callamard) මහත්මිය සිය විශේෂ පණිවිඩය මඟින් පෙන්වා දුන්නේ, මලයහ දෙමළ ප්‍රජාව වසර 200කට අධික කාලයක් තිස්සේ ලංකාව තුළ පද්ධතිමය වෙනස්කොට සැලකීම්වලට (Systemic Discrimination) ලක්ව ඇති බවයි. “
