අනුරාධපුර පූජනීය නගර සීමාව තුළ කෝවිලක් ඉදිකිරීමට යන බවට පැතිර යන ආරංචි පදනම් විරහිත බවත්, ඓතිහාසික බෞද්ධ පූජා භූමිය තුළ එවැනි ඉදිකිරීම් සඳහා කිසිදු අවසරයක් ලබා නොදෙන බවත් පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව තහවුරු කරයි. එසේම ජය ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේ වැඩසිටින වැලි මළුවේ ඇතිරා ඇති ටෙරාකොටා ගල් හේතුවෙන් අධික තාපයක් ජනනය වෙමින් බෝධීන් වහන්සේගේ පැවැත්මට සහ බැතිමතුන්ගේ පහසුවට බලපෑම් එල්ල වන බවට විශ්වවිද්‍යාල පර්යේෂකයන් අනාවරණය කිරීමත් සමඟ, රෝද පුටු සඳහා වෙන් කළ කොටස හැර ඉතිරි ටෙරාකොටා ස්තරය වහාම ඉවත් කරන ලෙස අටමස්ථානාධිපති හිමියන් වෙත ලිඛිතව දැනුම් දී ඇති බව ද පුරාවිද්‍යා අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්වරයා ප්‍රකාශ කර තිබේ.
විද්‍යාත්මක හා ඉංජිනේරු විද්‍යාත්මක පර්යේෂණවලට අනුව වැලි මළුව වෙනුවට ටෙරාකොටා භාවිත කිරීම නිසා මතුපිට උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 40 ඉක්මවා යන අතර, එමඟින් පාංශු තෙතමනය සහ ස්වාභාවික ජල කාන්දුව සීමා වී පරිවාර බෝධීන් වහන්සේලාට ද පාරිසරික තර්ජන එල්ල වන බව පෙන්වා දී ඇත. මීට අමතරව ශ්‍රී මහා බෝධි මළුව ආසන්නයේ පිහිටි වාහන නැවතුම්පොළෙන් පිටවන විෂ දුමාරය ළපටි බෝපත් මැලවී යාමට හේතු වන බවට විද්‍යාඥයන් පෙන්වා දී ඇති අතර, ඉදිරියේදී ක්‍රියාත්මක කිරීමට නියමිත ‘නේචර් සිටි ප්ලෑන්’ ව්‍යාපෘතිය යටතේ පූජා භූමියට පිටතින් විධිමත් වාහන නැවතුම්පොළ හතරක් ස්ථාපිත කිරීමට ද සැලසුම් කර ඇත.
ජාතික හා ආගමික වශයෙන් අතිශය සංවේදී පරිසර පද්ධතියක් වන අනුරාධපුර පූජා භූමියේ උරුමය සහ ක්ෂුද්‍ර දේශගුණික සංවේදීතාව ආරක්ෂා කර ගැනීම උදෙසා පුරාවිද්‍යා ආඥාපනතට අනුව නීතිය තදින් ක්‍රියාත්මක කිරීමේ අවශ්‍යතාව මේ වන විට දැඩි ලෙස මතුව තිබේ. ඉදිරියේදී පූජනීය භූමිය තුළ සිදුකෙරෙන ඕනෑම සංවර්ධන හෝ සංරක්ෂණ කටයුත්තක් උරුමයන්ට හානි නොවන පරිදි විද්‍යාත්මක හා ඉංජිනේරු අධීක්ෂණය යටතේ පමණක් සිදු කිරීමට පියවර ගන්නා බැවින්, අදාළ නීතිමය හා පරිසර හිතකාමී සංශෝධන කඩිනමින් බලාත්මක කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
