සිගරට් ඇබ්බැහිය රටේ සල්ලි එළියට යවන හැටි

ශ්‍රී ලංකාව තුළ දුම්වැටි නිෂ්පාදනය සහ අලෙවිකරණය ආශ්‍රිත සමස්ත ක්‍රියාවලියේම පූර්ණ ඒකාධිකාරය (Monopoly) දරනු ලබන්නේ ලංකා දුම්කොළ සමාගම (Ceylon Tobacco Company – CTC) විසින් බව විශේෂ ආර්ථික හා ව්‍යාපාරික දත්ත ඇසුරින් අනාවරණය වේ. මෙරට මහජන සෞඛ්‍යයට මෙන්ම මූල්‍ය පද්ධතියට ද සෘජුවම බලපාන මෙම සමාගමේ කොටස් අයිතිය (Shareholding structure) පිළිබඳව සිදුකළ විමර්ශනයකදී තහවුරු වී ඇත්තේ, එහි සමස්ත කොටස්වලින් සියයට 84.13ක (84.13%) අතිබහුතර කොටස් ප්‍රමාණයක් සතු වන්නේ බ්‍රිතාන්‍ය සහ ඇමරිකානු දුම්කොළ සමාගම (British American Tobacco – BAT) සතුව බවයි.

මෙම කොටස් ව්‍යුහය හේතුවෙන් ලංකා දුම්කොළ සමාගම මෙරට පාරිභෝගිකයන්ගෙන් උපයනු ලබන අතිදැවැන්ත වාර්ෂික ලාභයෙන් බහුතර කොටසක් (Majority of profits) විදේශ විනිමය ලෙස වාර්ෂිකව බ්‍රිතාන්‍යයට සහ ඇමරිකාවට ඇදී යාම නිරන්තරයෙන් සිදුවේ. මෙරට වැසියන්ගේ සෞඛ්‍යය අනතුරේ හෙළමින් සහ දේශීය වශයෙන් විශාල රෝගී පිරිසක් බිහිකරමින් උපයන මෙම මූල්‍ය ප්‍රතිලාභ ජාතික ආර්ථිකය තුළ සංසරණය නොවී විදේශීය බහුජාතික සමාගම් වෙත ගලා යාම, ශ්‍රී ලංකාවට ආර්ථිකමය වශයෙන් අතිශය අවාසිදායක (Economically disadvantageous) මෙන්ම දරුණු මූල්‍ය පිටතට ගලායෑමක් (Capital flight) බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.

දුම්කොළ බදු ලිහිල් කරවා ගැනීමට සහ විද්‍යුත් සිගරට් නීත්‍යනුකූල කරවා ගැනීමට සමාගම් විසින් දියත් කරන සූක්ෂ්ම ප්‍රතිපත්තිමය මැදිහත්වීම් පිටුපස මෙවැනි ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය බලපෑම් පවතින බැවින්, දේශීය ධනය විදේශයන්ට ඇදී යාම වැළැක්වීමට සහ මහජන සෞඛ්‍ය සුරක්ෂිත කිරීමට නම් ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ (WHO) නිර්දේශ පරිදි දුම්වැටි බදු ප්‍රතිපත්තිය තවදුරටත් දැඩි කළ යුතු බව ආර්ථික සහ සෞඛ්‍ය විශේෂඥයෝ වැඩිදුරටත් අවධාරණය කර සිටිති.