චීනයේ යුනාන් පළාතේ සංචාරයක නිරත වූ ශ්රී ලාංකික මාධ්යවේදීන් පිරිසකට පෘථිවියේ වසර මිලියන සිය ගණනක අතීත ඉතිහාසය සජීවීව දැකබලා ගැනීමේ දුර්ලභ අවස්ථාවක් හිමිව තිබේ. ඒ, ලෝකයේ වැදගත්ම ප්රාග් ඓතිහාසික සාක්ෂි රැගත්, යුනෙස්කෝ (UNESCO) ලෝක උරුම ස්ථානයක් වන චෙංජියැං ෆොසිල අඩවිය ලෝක ස්වාභාවික උරුම කෞතුකාගාරය වෙත කළ සංචාරයත් සමඟිනි. දර්ශනීය ෆුක්සියන් විල අසල පිහිටි මෙම කෞතුකාගාරය, මිනිසුන් පෙනී සිටීමට බොහෝ කලකට පෙර, එනම් වසර මිලියන 500කට වඩා පැරණි සමුද්ර පරිසර පද්ධති සහ පෘථිවියේ ජීවයේ මුල් පරිණාමය පිළිබඳ මනරම් කවුළුවක් විවෘත කර දෙන්නකි.
කෞතුකාගාරයට ඇතුළු වන ඕනෑම අයෙකුට පර්මියන්, ට්රයැසික්, ජුරාසික් සහ ක්රිටේසියස් යුගයන් පුරා විහිදුණු පුරාණ පරිසරයන් මෙන්ම පෘථිවි දේශගුණය වෙනස් වූ ආකාරය ද මනාව වටහාගත හැක. මෙසෝසොයික් යුගයේදී ඩයිනෝසෝරයන්ගේ විවිධත්වය මෙන්ම සාගර උරගයින් සාගර පාලනය කළ ආකාරය ද මෙහිදී දැකගත හැකි අතර, චීනයේ ජියැන්ග්සි සහ ගන්ෂෝ ප්රදේශවලින් සොයාගත් ඛනිජ ස්ඵටිකීකරණයෙන් යුත් ඩයිනෝසෝර බිත්තර, කූඩු ස්ථාන සහ කළල ඇටසැකිලි එකතුව මෙහි ඇති වඩාත්ම කැපී පෙනෙන ප්රදර්ශන අංශයකි. මෙම දුර්ලභ සොයාගැනීම් ඩයිනෝසෝරයන්ගේ ප්රජනන හැසිරීම් පිළිබඳව විද්යාඥයින්ට මිල කළ නොහැකි සාක්ෂි සපයා දී ඇත.
ප්රාග් ඓතිහාසික ජීවිතයෙන් ඔබ්බට යමින්, කෞතුකාගාරය මහා වඳවීම් සහ නූතන ජෛව විවිධත්ව අභියෝග පිළිබඳව ද කරුණු ඉදිරිපත් කරයි. එහිදී මිනිස් ක්රියාකාරකම් නිසා මෑතකදී මිහිපිටින් වඳ වී ගිය ‘චීන පැඩල්ෆිෂ්’ මත්ස්යයා පිළිබඳ මතකය, මිනිසා නිසා සොබාදහමට වන බලපෑමට ප්රබල උදාහරණයක් ලෙස දක්වා ඇත. මීට අමතරව කලාපීය සංස්කෘතික උරුමයන්, මුල් මානව ජනාවාසවල මැටි භාණ්ඩ හා ලෝකඩ මෙවලම් මෙන්ම ෆුක්සියන් විලෙහි සාම්ප්රදායික ධීවර පිළිවෙත් ද මෙහි ප්රදර්ශනය කෙරේ. උසස් ප්රදර්ශන තාක්ෂණය සහ අන්තර්ක්රියාකාරී ප්රදර්ශන මුසු වූ මෙම ආදර්ශමත් මධ්යස්ථානය හරහා, චීනය තමන්ගේ ස්වාභාවික උරුමයන් ආරක්ෂා කරමින් ඒවා නූතන අධ්යාපනය වෙනුවෙන් ප්රයෝජනයට ගන්නා සුවිශේෂී ආකාරය අත්දැකීමට ශ්රී ලාංකික මාධ්යවේදීන්ට අවස්ථාව උදාවිය.
