ඉරානයට එරෙහිව පනවා ඇති ජාත්යන්තර සම්බාධක සහ ඇමෙරිකාව විසින් හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය ආශ්රිතව පනවා ඇති නාවික අවහිර කිරීම් (Blockade) නොතකා, චීනය තවදුරටත් ඉරාන තෙල් අපනයනයෙන් 90%කට අධික ප්රමාණයක් මිලදී ගන්නා බව වාර්තා වේ. පවතින “ඉරාන යුද්ධය” මධ්යයේ වුවද, චීනය ඉරානය සඳහා ප්රධානතම ආර්ථික ජීව රුධිරය බවට පත්ව තිබේ. බටහිර සම්බාධක මගහැර යාමට චීනයට ඇති හැකියාව සහ උපායමාර්ගික අවශ්යතා මෙමගින් මැනවින් පිළිබිඹු වන බව දේශපාලන විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
ඇමෙරිකාව විසින් පනවා ඇති සම්බාධක මඟහැරීම සඳහා චීනය සිය “අඳුරු බලඇණිය” (Dark Fleet) ලෙස හැඳින්වෙන නෞකා සහ යුආන් (Yuan) මුදල් ඒකකය භාවිත කරමින් ගනුදෙනු සිදු කරයි. 2026 අප්රේල් මස මැද භාගය වන විටත් ඉරානයේ ඛාර්ග් දූපතේ (Kharg Island) සිට දිනකට බොරතෙල් බැරල් මිලියන 2කට අධික ප්රමාණයක් අපනයනය වන අතර ඉන් බහුතරයක් චීනය වෙත ගමන් කරයි. මෑතකදී ඇමෙරිකානු භාණ්ඩාගාර ලේකම් ස්කොට් බෙස්න්ට් (Scott Bessent) විසින් යම් ලිහිල් කිරීමක් සිදු කළ ද, චීනය තවමත් ඉරාන තෙල්වල ප්රධානතම ගමනාන්තය බවට පත්ව තිබේ.
2021 වසරේදී අත්සන් කරන ලද වසර 25ක විස්තීරණ උපායමාර්ගික සහයෝගිතා ගිවිසුම යටතේ චීනය ඉරානයට ආර්ථික පමණක් නොව තාක්ෂණික සහ ආරක්ෂක සහයෝගය ද ලබා දෙයි. විශේෂයෙන්ම බීජිං පාලනය ඉරානය සලකන්නේ මැදපෙරදිග කලාපයේ සිය බලය තහවුරු කිරීමට සහ බලශක්ති සුරක්ෂිතතාවය සහතික කිරීමට ඇති ප්රධාන සහකරුවෙකු ලෙසයි. ඉරාන යුද්ධය හේතුවෙන් ලෝක වෙළඳපොළේ තෙල් මිල ඉහළ ගොස් ඇති පසුබිමක, චීනය අඩු මිලට ඉරාන තෙල් මිලදී ගෙන සිය උපායමාර්ගික සංචිත තර කර ගැනීමට කටයුතු කරයි. චීනය වැනි බලවත් රාජ්යයන් සම්බන්ධ වූ විට සම්ප්රදායික සම්බාධකවල සඵලතාවය පිළිබඳව ලොව පුරා දැඩි සංවාදයක් මින් නිර්මාණය වී ඇත.
තොරතුරු උපුටා ගැනීම: Reuters, Financial Times සහ Windward Maritime Intelligence ඇසුරින්
