දකුණු ලෙබනනයේ මන්සූරි වෙරළ තීරය මුහුදු කැස්බෑවුන්ගේ ප්රධානතම බෝවන මධ්යස්ථානයක් ලෙස ස්ථාපිත කිරීමට මූලිකත්වය ගත් ප්රවීණ පරිසර ක්රියාකාරිනී මෝනා ඛලීල්, ඊශ්රායල ගුවන් ප්රහාරයකින් බරපතල තුවාල ලබා ප්රතිකාර ලබමින් සිටියදී අභාවප්රාප්ත වී තිබේ. මීට සති දෙකකට පෙර ඇයගේ නිවස ඉලක්ක කර එල්ල වූ ප්රහාරයත් සමඟ බරපතල තත්ත්වයේ පසු වූ ඇය, පසුගිය සිකුරාදා (19) මෙලොවින් සමුගත්තේ කලාපීය යුද ගැටුම් උග්ර වෙමින් පවතින පසුබිමක ය. මෙම සිදුවීම වාර්තා වන්නේ කලාපීය සාමය උදෙසා රාජ්ය තාන්ත්රික මැදිහත්වීම් ක්රියාත්මක වෙමින් පවතින අස්ථාවර වාතාවරණයක් තුළ වීම විශේෂත්වයකි.
වසර විසි පහකට වැඩි කාලයක් පුරා ‘ලොගර්හෙඩ්’ සහ හරිත මුහුදු කැස්බෑවුන් වැනි වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති විශේෂයන් ආරක්ෂා කිරීම උදෙසා ඇය දැක්වූ කැපවීම ජාත්යන්තර මට්ටමින්ද ඇගයීමට ලක්ව තිබුණි. තීරණාත්මක යුද ගැටුම් මධ්යයේ සිවිල් වැසියන් ඉලක්ක කර එල්ල වන ප්රහාරයන්හි ගොදුරක් බවට පරිසර ආරක්ෂණයේ නියමුවෙක් පත්වීම ලෙබනන සමාජය තුළ දැඩි කම්පනයක් ඇති කර තිබේ. දකුණු ලෙබනනය පුරා ඊශ්රායල ගුවන් ප්රහාර දැඩි වීම හේතුවෙන් ඇයගේ මරණය සාමූහික පරිසර විනාශයක් පිළිබඳ අනතුරු ඇඟවීමක් ලෙසද විචාරකයින් පෙන්වා දෙති.
මෝනා ඛලීල්ගේ වියෝව ලෙබනනයේ සාගර පරිසර පද්ධතියේ සංරක්ෂණ ක්රියාවලියට පමණක් නොව, යුද ගැටුම් මධ්යයේ මානුෂීය මෙහෙවරක නිරත වන්නන්ගේ ආරක්ෂාව පිළිබඳවද බරපතල ප්රශ්න මතුව තිබේ. අනාගතයේදී මෙම වෙරළ තීරයේ කැස්බෑ සංරක්ෂණ වැඩසටහන්වල පැවැත්ම සම්බන්ධයෙන් පවතින අවිනිශ්චිතතාවය, කලාපීය යුද තත්ත්වයේ විපාක කෙතරම් බහුවිධ දැයි යන්න මනාව විදහා දක්වයි. ඉදිරි කාලසීමාව තුළ මෙම කලාපයේ පවතින ගැටුම්කාරී වාතාවරණය තවදුරටත් උග්ර වුවහොත්, ඇය විසින් අසීරුවෙන් ආරක්ෂා කරගත් වඳවී යන සත්ත්ව විශේෂයන්ගේ පැවැත්ම ද දැඩි අවදානමකට ලක්විය හැකි බව පාරිසරික විශ්ලේෂකයින් පවසති.
