ලෝකයේ ප්රධාන පෙළේ බහුජාතික දුම්කොළ සමාගම් (Big Tobacco) විසින් දශක ගණනාවක් තිස්සේ ගෝලීය මහජන සෞඛ්යයට, ආර්ථිකයට සහ පරිසර පද්ධතියට සිදුකර ඇති අතිදැවැන්ත විනාශයට සහ සාපරාධී හානියට ඔවුන්ව සෘජුවම වගකිවයුතු කරවමින්, එම සමාගම්වලින් බිලියන ගණනක වන්දි අයකර ගැනීම සඳහා දියත් කර ඇති “Make Big Tobacco Pay” (මහා පරිමාණ දුම්කොළ සමාගම්වලට වන්දි ගෙවීමට බලකරනු!) ගෝලීය ක්රියාකාරී සතියේ (Global Week of Action) වැදගත්කම සහ එහි ඓතිහාසික පසුබිම අනාවරණය කරන විශේෂ විමර්ශනාත්මක ලිපියක් 2026 ජූනි 7 වන දින ‘දි අයිලන්ඩ්’ (The Island) පුවත්පතේ පළ කරබ් ඇත.
මෙම ලිපිය හරහා ජාත්යන්තර දුම්කොළ පාලන ක්ෂේත්රයේ ප්රමුඛතම නීතිමය, සෞඛ්ය සහ පර්යේෂණ විශේෂඥයන් රැසකගේ අදහස්ලෝකය හමුවේ තබා ඇත. ඒ අතර, මෙවර ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානයේ (WHO) කීර්තිමත් ‘ලෝක දුම්කොළ විරෝධී දින සම්මානය’ (World No Tobacco Day Award) දිනාගත්, ‘කෝපරේට් ඇකවුන්ටබිලිටි’ (Corporate Accountability) ආයතනයේ දුම්කොළ ප්රචාරණ අධ්යක්ෂ ඩැනියෙල් ඩොරාඩෝ (Daniel Dorado), මහජන සෞඛ්ය නීති මධ්යස්ථානයේ ජ්යෙෂ්ඨ නීතිඥ විලෝ නජාර් ඇන්ඩර්සන් (Willow Najjar Anderson), සහ ‘ඇක්ෂන් ඔන් ස්මෝකින් ඇන්ඩ් හෙල්ත්’ (ASH) සංවිධානයේ කළමනාකාර නීතිඥ කෙල්සි රොමියෝ-ස්ටූපි (Kelsey Romeo-Stuppy) යන මහත්ම මහත්මීන් ප්රධාන වේ. ඔවුන් අවධාරණය කරන්නේ සිගරට් සමාගම් විසින් පාරිභෝගිකයන් රෝගී කරමින් උපයන මහා ධනස්කන්ධයෙන්, එම රෝගීන්ට ප්රතිකාර කිරීමට රජයන්ට වැයවන සෞඛ්ය පිරිවැය සහ පරිසර හානිය පියවා ගැනීමට නීතිමය වශයෙන් වන්දි අයකර ගත යුතු කාලය එළඹ ඇති බවයි.
මීට අමතරව, අප්රිකානු කලාපය නියෝජනය කරමින් CAPPA ආයතනයේ විධායක අධ්යක්ෂ ඇකින්බොඩේ ඔලුවෆෙමි (Akinbode Oluwafemi), බ්රසීලයේ ACT සෞඛ්ය ප්රවර්ධන සංවිධානයේ මරියානා පින්හෝ (Mariana Pinho), දුම්කොළ පාලනය පිළිබඳ ගෝලීය පාලන මධ්යස්ථානයේ (GGTC) ඩෙබී සයි (Debby Sy), ‘දුම්කොළවලින් තොර දරුවන් සඳහා වූ ප්රචාරණය’ (Tobacco-Free Kids) සංවිධානයේ ලතින් ඇමරිකානු කලාපීය අධ්යක්ෂිකා පැට්රීෂියා සෝසා (Patricia Sosa) සහ CNS ආයතනයේ විධායක අධ්යක්ෂිකා ශෝභා ශුක්ලා (Shobha Shukla) යන ජාත්යන්තර ක්රියාකාරීන් දත්ත සාක්ෂි සහිතව පෙන්වා දෙන්නේ දුම්කොළ මාෆියාවේ සූක්ෂ්ම වෙළඳ උපක්රමවලින් අනාගත දූ දරුවන් බේරාගැනීම සඳහා මෙම ගෝලීය බලමුලු ගැන්වීම අත්යවශ්ය බවයි. මෙම ඓතිහාසික සතියේ ක්රියාකාරීත්වයට සමගාමීව, දුම්කොළ පාලනය උදෙසා ජීවිතය කැපකළ විද්වතුන් ඇගයීම සඳහා “Yul Dorado Make Big Tobacco Pay Award” නමින් විශේෂ ගෝලීය සම්මානයක් ද නිල වශයෙන් ප්රකාශයට පත් කර ඇති අතර, දුම්කොළ සමාගම්වල නීතිවිරෝධී මැදිහත්වීම් සහ ප්රචාරණයන් මුළුමනින්ම තහනම් කරමින් ඔවුන්ව මූල්යමය වශයෙන් දණගැස්වීමේ නීතිමය ක්රියාවලිය ජාත්යන්තර මට්ටමින් තවදුරටත් ශක්තිමත් කළ යුතු බව සෞඛ්ය විශේෂඥයෝ මෙරට බලධාරීන්ට ද මතක් කර සිටිති.
