දුම්වැටි (සිගරට්) බදු ඉහළ නැංවීමට එරෙහිව දුම්කොළ කර්මාන්තය විසින් සමාජය සහ පාලකයන් තුළ දැඩි අනුකම්පාවක් මෙන්ම බියක් ඇති කිරීම සඳහා භාවිත කරන වඩාත්ම සංවේදී ව්යාජ තර්කය වන්නේ, බදු වැඩි කළහොත් සමස්ත දුම්වැටි කර්මාන්තයම බිඳ වැටී දුම්කොළ වගාව ජීවනෝපාය කරගත් දහස් සංඛ්යාත අහිංසක ගොවීන් සහ ඔවුන්ගේ පවුල් දැඩි ආර්ථික අගාධයකට ඇද වැටෙනු ඇති බවයි. කෙසේ වෙතත්, ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය (WHO), ලෝක බැංකුව (World Bank) මෙන්ම මෙරට ප්රතිපත්ති අධ්යයන ආයතනය (IPS) සහ වෙරිටේ රිසර්ච් (Verité Research) ආයතනය සිදුකර ඇති දීර්ඝකාලීන ක්ෂේත්ර අධ්යයනයන් මගින් මෙම තර්කය ද දැඩි ලෙස ප්රතික්ෂේප කර ඇති අතර, මෙය හුදෙක් ගොවීන්ව පලිහක් කරගනිමින් සමාගම් පතුරුවන “තෙවන මුසාව” බව දත්ත සහිතව නිරාවරණය කර තිබේ.
පර්යේෂණ වාර්තාවලට අනුව, දුම්කොළ වගා කරන ගොවීන් මුහුණ දෙන සැබෑ ආර්ථික ගැටලුවලට මූලිකම හේතුව රජයේ බදු ප්රතිපත්තිය නොව, දුම්කොළ සමාගම් විසින්ම ගොවීන් මත පටවා ඇති දැඩි කොන්ත්රාත් කොන්දේසි සහ වගාව සඳහා අධික ලෙස රසායනික පොහොර හා කෘමිනාශක භාවිත කිරීමට සිදුවීම නිසා පස නිසරු වීම ඇතුළු පාරිසරික බලපෑම්ය. අනෙක් අතට, දුම්වැටි බදු ක්රමයෙන් ඉහළ දැමීමේදී සිදුවන්නේ පරිභෝජනය එක රැයකින් බිංදුවට වැටීම නොව, ඉතාමත් පාලනය කළ හැකි මට්ටමකින් කාලයත් සමඟ ක්රමයෙන් අඩු වීමයි. එම කාලසීමාව තුළ දුම්කොළ වගාවෙන් ඉවත් වන ගොවීන්ට වඩාත් ලාභදායී සහ සෞඛ්යයට හිතකර විකල්ප බෝග (Alternative crops) වගාවන් සඳහා යොමු වීමට පූර්ණ අවකාශය පවතී.
ගෝලීය වශයෙන් මෙන්ම ශ්රී ලංකාව තුළ ද දුම්කොළ වගාවෙන් ඉවත්වී වෙනත් වාණිජ බෝග වගාවලට මාරු වූ ගොවීන්, දුම්කොළ වගා කළ කාලයට වඩා වැඩි ස්ථාවර ආදායමක් උපයන බවත්, ඔවුන්ගේ පවුල්වල සෞඛ්ය තත්ත්වය බෙහෙවින් වර්ධනය වී ඇති බවත් පර්යේෂණ සාක්ෂි මගින් සනාථ කර ඇත. දුම්වැටි බදු ප්රතිශතය ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානයේ නිර්දේශිත සියයට 75 මට්ටමට ගෙන ඒමෙන් රජයට අතිරේකව ලැබෙන රුපියල් කෝටි 1,730ක (LKR 17.3 Billion) දැවැන්ත ආදායමෙන් කොටසක්, දුම්කොළ වගාවෙන් ඉවත් වන ගොවීන් පුනරුත්ථාපනය කිරීමට සහ ඔවුන්ට නව කෘෂිකාර්මික ව්යාපෘති හඳුන්වා දීමට රජයට ඉතාමත් පහසුවෙන් යෙදවිය හැකිය. එබැවින් ගොවීන්ගේ නාමයෙන් පෙනී සිටිමින් තමන්ගේ බිලියන ගණනක ලාභාංශ සහ බදු සහන රැක ගැනීමට දුම්කොළ මාෆියාව දරන මෙම අවසන් ව්යාජ උත්සාහයට ද තවදුරටත් නොරැවටිය යුතු බව ආර්ථික හා කෘෂිකාර්මික විශේෂඥයෝ අවධාරණය කරති.
