පවතින තත්ත්වය හමුවේ නිසි ආර්ථික ප්රතිසංස්කරණ සහ තෙල් මිල ගැලපීම් වහා සිදු නොකළහොත්, ශ්රී ලංකාව නැවතත් 2022 වසරේ අත්විඳි දරුණු ආර්ථික අර්බුදය දෙසට ගමන් කිරීමේ දැඩි අවදානමක් ඇති බව ඇඩ්වොකාටා ආයතනයේ (Advocata Institute) ප්රධාන විධායක නිලධාරී ධනනාත් ප්රනාන්දු මහතා පවසයි. දත්ත විශ්ලේෂණය කිරීමේදී අප නිසි මාවතේ ගමන් නොකළහොත් ආර්ථිකයේ “සුදු කොඩි” පෙනෙන්නට පටන් ගෙන ඇතැයි ද ඔහු පෙන්වා දෙයි.
2021 සහ 2022 වසරවලදී මිල නිසි පරිදි නොගැලපූ නිසා තෙල් පරිභෝජනය ශීඝ්රයෙන් ඉහළ ගිය බවත්, එම තත්ත්වයම නැවතත් 2026 වසරේදී දක්නට ලැබෙන බවත් ප්රනාන්දු මහතා සඳහන් කරයි. විශේෂයෙන්ම 2025 මාර්තු මාසයට වඩා 2026 මාර්තු මාසයේදී පෙට්රල් සහ ඩීසල් පරිභෝජනය ශීඝ්රයෙන් වැඩි වී ඇති අතර, මිල ගැලපීම ප්රමාද වනු ඇතැයි යන බියෙන් ජනතාව වැඩි වැඩියෙන් තෙල් ගබඩා කිරීමට උත්සාහ කිරීම මෙයට ප්රධාන හේතුවකි.
දත්තවලට අනුව ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාව (CPC) මේ වන විට පෙට්රල් ලීටරයකින් රුපියල් 113ක සහ ඩීසල් ලීටරයකින් රුපියල් 238ක පමණ විශාල පාඩුවක් ලබයි. මෙම පාඩුව අවසානයේ ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලයට ද බලපාන අතර, එම ආයතන දෙකම ලංකා බැංකුව සහ මහජන බැංකුව වැනි රාජ්ය බැංකු වෙතින් ණය ලබා ගැනීම නිසා සමස්ත බැංකු පද්ධතියම අනතුරේ වැටෙන බව ඔහු පෙන්වා දෙයි. 2021/22 කාලසීමාවේදී ද සිදු වූයේ මෙයම බවත්, එවකට බැංකු පද්ධතිය ස්ථාවර කිරීමට රුපියල් බිලියන 400කට වඩා වැය කිරීමට සිදු වූ බවත් ඔහු සිහිපත් කරයි.
ලෝක වෙළඳපොළේ තෙල් මිල ඉදිරියේදී තවදුරටත් ඉහළ යා හැකි බවට ජාත්යන්තර මට්ටමින් පූර්වකථනය කර ඇති බැවින්, යම් හෙයකින් එක් වරම මිල ඉහළ ගියහොත් එය දරාගත නොහැකි වී රුපියල නැවත අවප්රමාණය වීමට හෝ තෙල් පෝලිම් නැවත ඇති වීමට ඉඩ පවතින බව ධනනාත් ප්රනාන්දු මහතා අනතුරු අඟවයි. මෙම අර්බුදයෙන් මිදීම සඳහා තෙල් මිල ලෝක වෙළඳපොළ මිලට අනුව ගැලපීම, දුප්පත් ජනතාව ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ‘අස්වැසුම’ වැනි සෘජු සහනාධාර වැඩසටහන් ශක්තිමත් කිරීම, පොදු ප්රවාහනයට විශේෂ සහන සැලසීම සහ CPC වැනි රාජ්ය ආයතන ප්රතිසංවිධානය කිරීම වහාම කළ යුතු බව ඔහු යෝජනා කරයි.
