කෝටි ගණනක වටිනාකමක්…..

නිව්යෝර්ක් හි පිහිටි සුප්‍රකට සදබීස් (Sotheby’s) වෙන්දේසි මධ්‍යස්ථානයේදී පැවැති වෙන්දේසියකදී, වසර මිලියන 67ක් පැරණි සුවිශේෂී ටිරන්නෝසෝරස් රෙක්ස් (T. rex) පොසිලයක් පවුම් මිලියන 37.4කට, එනම් ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 50.1ක වාර්තාගත මුදලකට අලෙවි වී තිබේ. ජාත්‍යන්තර මාධ්‍ය වාර්තාවලට අනුව, මෙය ලොව පුරා ඩයිනසෝර පොසිලයක් වෙනුවෙන් මෙතෙක් ගෙවන ලද ඉහළම මූල්‍ය අගය ලෙස ඉතිහාසයට එක් වේ. අඩි 12කට (මීටර් 4) වඩා උසින් යුක්ත මෙම යෝධ ඩයිනසෝර පොසිලයේ සමස්ත අස්ථි ව්‍යුහයෙන් සියයට 60කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් ඉතා සුරක්ෂිතව හමු වී ඇති අතර, සදබීස් ආයතනය පෙන්වා දෙන්නේ මෙය මෙතෙක් මිහිමතින් සොයාගත් “වඩාත්ම සම්පූර්ණ” (Most Complete) පොසිල නිදර්ශකවලින් එකක් වන බවයි.

“ගස්” (Gus) යන ආදරණීය නාමයෙන් හඳුන්වනු ලබන මෙම ටී. රෙක්ස් පොසිලය, 2021 වසරේදී ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ සවුත් ඩැකෝටා (South Dakota) ප්‍රාන්තයේ පිහිටි දුරස්ථ ගොවිපළ භූමියකින් ප්‍රථම වරට සොයාගන්නා ලද්දකි. 2021 සිට 2023 දක්වා වසර තුනක කාලයක් පුරා, පොළොව දිය වීමට තරම් අධික උණුසුමක් පැවති ගිම්හාන සෘතුන් උපයෝගී කරගනිමින් පාලියෝන්ටොලොජිස්ට්වරුන් (Paleontologists) විසින් මෙම අස්ථි කොටස් ඉතා ප්‍රවේශමෙන් කැණීම් කර ගොඩගන්නා ලදී. ඉන් අනතුරුව, රසායනාගාරයක් තුළ තවත් වසර 3ක් වැනි දීර්ඝ කාලයක් වෙහෙසෙමින් මෙම අස්ථි කොටස් නැවත එකට එකතු කර ව්‍යුහගත කිරීමට පර්යේෂකයෝ සමත් වූහ. මෙම විද්‍යාත්මක ප්‍රතිසංස්කරණයේදී හෙළි වී ඇත්තේ සත්ත්වයාගේ හිස් කබලේ වෙනත් සතෙකු සපා කෑ සලකුණු සහ ජීවත්ව සිටියදී බිඳී පසුව ස්වාභාවිකව සුව වූ ඉළ ඇට පවතින බවයි. මෙම තුවාල, උන් ජීවත් වූ ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයේදී ආහාර සොයා ගැනීමේදී හෝ වෙනත් සටන්කාමී ඩයිනසෝරයන් සමඟ ඇති වූ දරුණු ගැටුම්වලදී සිදු වූ ඒවා බව විශ්වාස කෙරේ.

ප්‍රාග් ඓතිහාසික ජීව විද්‍යාව, පුරාවිද්‍යාව සහ ස්වාභාවික ඉතිහාසය (Natural History) පිළිබඳව අවධානය යොමු කිරීමේදී, මෙවැනි දුර්ලභ පොසිල නිදර්ශක වාණිජමය වශයෙන් අලෙවි වීම සහ ඒවා සංරක්ෂණය කිරීම විද්‍යාත්මක ලෝකයේ දැඩි කතාබහට ලක්වන අතිශය තීරණාත්මක සාධකයකි. 2024 වසරේදී ස්ටෙගෝසෝරස් (Stegosaurus) ඩයිනසෝර පොසිලයක් තබා තිබූ පෙර මිල වාර්තාව අභිබවා යමින්, බලශක්තිමත් සත්ත්ව කොට්ඨාසයකගේ උරුමය වෙනුවෙන් මෙලෙස ඩොලර් මිලියන 50 සීමාව ඉක්මවා ගිය ප්‍රථම අවස්ථාව මෙය වන බව බීබීසී (BBC) පුවත් සේවය තහවුරු කරයි. මෙම වෙන්දේසියේදී අතිවිශාල ධනස්කන්ධයක් වැය කරමින් මෙය මිලදී ගත් පාර්ශවය කවුරුන්ද යන්න සදබීස් ආයතනය විසින් මෙතෙක් අනාවරණය කර නොමැති වුවද, මෙවැනි සොයාගැනීම් පෘථිවියේ ජීව විකාශනය සහ දේශගුණික විපර්යාසයන් පිළිබඳ අතීත තොරතුරු ගවේෂණය කිරීමට විද්‍යාඥයන්ට මනා පිටිවහලක් වන බව සත්ත්ව විද්‍යා අංශ සන්කල්පනය කරයි.