ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය (WHO) විසින් 2026 මැයි මාසයේදී නිකුත් කරන ලද සිය ප්රථම ගෝලීය වාර්තාව මඟින් සමස්ත ලෝකයම කම්පනයට පත් කරන බියකරු දත්ත රැසක් අනාවරණය කර තිබේ. එම නිල වාර්තාවට අනුව, වර්තමානය වන විට ගෝලීය වශයෙන් වයස අවුරුදු 13ත් 15ත් අතර පසුවන බාලවයස්කාර දූ දරුවන් මිලියන 40කට අධික පිරිසක් දැනටමත් විවිධ දුම්කොළ හා නිකොටින් නිෂ්පාදනවලට සෘජුවම ගොදුරු වී අවසන්ය. දුම්කොළ සමාගම් විසින් සාම්ප්රදායික ක්රමවේදවලින් බැහැරව, ලෝකයේ රටවල් 160ක පමණ කිසිදු නීතිමය බාධාවකින් තොරව “නිකොටින් පැකට්” (Nicotine Pouches) සහ විද්යුත් දුම්වැටි (E-cigarettes/Vapes) අන්තර්ජාලය සහ සමාජ මාධ්ය ඔස්සේ ඉතා සූක්ෂ්ම ලෙස අලෙවි කිරීම මෙම බිහිසුණු තත්ත්වයට ප්රධානතම හේතුව වී ඇත.
ශ්රී ලංකාවේ වත්මන් තත්ත්වය සලකා බැලීමේදී ද මේ හා සමානම භයානක ප්රවණතාවයක් නිර්මාණය වෙමින් පවතින බව සෞඛ්ය අංශ පෙන්වා දෙයි. ගෝලීය වැඩිහිටි දුම්කොළ සමීක්ෂණ (GATS) දත්තවලට අනුව, මෙරට මිලියන 3.2ක් වන (සමස්ත වැඩිහිටි ජනගහනයෙන් 19.4%ක්) දුම්කොළ පාරිභෝගිකයන්ගෙන් අඩකටත් වඩා වැඩි පිරිසක් දුම් නොදමන දුම්කොළ (Smokeless Tobacco – SLT) සහ විවිධ ගෘහ කර්මාන්ත ලෙස නිපදවන නීති විරෝධී නිෂ්පාදන සඳහා දරුණු ලෙස ඇබ්බැහි වී සිටිති. මෙවැනි පසුබිමක, ෆේස්බුක්, යූ ටියුබ් සහ ඉන්ස්ටග්රෑම් වැනි සමාජ මාධ්ය ජාලා ඔස්සේ සිදුකෙරෙන ආකර්ෂණීය වක්ර ප්රවර්ධන හේතුවෙන්, වර්තමානය වන විට මෙරට ප්රධාන පෙළේ පාසල් සහ උපකාරක පන්ති (Tuition Classes) ආශ්රිතව දරුවන් අතර ‘වේප්’ (Vapes) භාවිතය සහ ව්යාප්තිය දරුණු ලෙස ඉහළ ගොස් තිබේ.
ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානයේ ශ්රී ලංකා නියෝජිත වෛද්ය රාජේෂ් සම්භාජිරාඕ පාණ්ඩව් මහතා ප්රකාශ කරන්නේ, මෙම නවීන ඇබ්බැහිකාරක නිෂ්පාදන දරුවන් අතර “නවීන විලාසිතාවක්” ලෙස සාමාන්යකරණය කිරීමට දුම්කොළ කර්මාන්තය උත්සාහ දරන බවයි. මෙම තත්ත්වය පාලනය කිරීම සඳහා දුම්කොළ හා මද්යසාර පිළිබඳ ජාතික අධිකාරී (NATA) පනත වහාම සංශෝධනය කර, අන්තර්ජාල ප්රචාරණ සහ තනි සිගරට් වැටි අලෙවිය සපුරා තහනම් කළ යුතු බව විද්වත්හු පෙන්වා දෙති. එමෙන්ම, වේරිටේ රිසර්ච් ආයතනය හෙළි කළ පරිදි සිගරට් මිලෙන් දැනට පවතින බදු ප්රතිශතය 66.8%ක සිට වහාම ජාත්යන්තර ප්රමිතිය වන 75% දක්වා ඉහළ දමා, දුම්කොළ සමාගම්වලට ලැබෙන අසීමිත ලාභය සහ සහනාධාර අවහිර කිරීම තුළින් පමණක් මෙරට අනාගත පරපුර මෙම මාරාන්තික උගුලෙන් බේරාගත හැකි බව සෞඛ්ය සංවිධාන ඒකාබද්ධව අවධාරණය කරයි.
