ශ්රී ලාංකේය සාහිත්ය ලෝකය අලංකාර කළ ප්රබලතම සහ ආන්දෝලනාත්මක සලකුණක් සදහටම මැකී ගොස් තිබේ. නූතනවාදී ලේඛන කලාවේ පෙරගමන්කරුවෙකු වෙමින් ආගමික සහ සමාජීය සම්මතයන් දැඩි විවේචනයට ලක් කළ, පීඩිත පන්තියේ හඬ බවට පත් වූ එම අසහාය ලේඛකයා සිය 86 වසරක ජීවන චාරිකාව නිමා කර ඇත. සිය නිර්මාණ ඔස්සේ පවතින ක්රමය ප්රශ්න කළ ඔහු, ලාංකේය සාහිත්ය ක්ෂේත්රයේ කිසිවෙකුත් ස්පර්ශ නොකළ ඉසව් නිර්භයව ස්පර්ශ කරමින් පාඨක සමාජය තුළ ප්රබල කම්පනයක් ඇති කළ අද්විතීය සාහිත්යධරයෙකි.
රජයේ මුද්රණාලයේ ආධුනිකයෙකු ලෙස සිය වෘත්තීය ගමන අරඹා පසුව වාමාංශික දේශපාලනයේ සක්රීය චරිතයක් වූ ප්රවීණ ලේඛක ටෙනිසන් පෙරේරා මහතා, කෘති සියයකට අධික සංඛ්යාවක් දැයට දායාද කළේය. ඔහුගේ ලේඛන දිවියේ අමතක නොවන මතකය වන්නේ 1967 වසරේදී රචනා කළ “දැති රෝදෙන් උපන් බුදුන්” කෘතියයි. ධනේශ්වර සමාජය සහ ආගමික ආයතන විවේචනය කිරීම හේතුවෙන් ශ්රී ලංකාවේ ප්රථම වතාවට තහනමට ලක් වූ ග්රන්ථය ලෙස එය ඉතිහාසයට එක් වූ අතර, ඒ වෙනුවෙන් ඔහුට අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව හමුවේ පවා පෙනී සිටීමට සිදු විය. එහෙත් එම මර්දනයන් හමුවේ නොසැලුණු ඔහු, ෆ්රාන්ස් කෆ්කාගේ කෘති සිංහලයට නගමින් සහ “සක්වළ දඩයම”, “එකොළොස් ගිනි” වැනි නවකතා හරහා දශක ගණනාවක් පුරා සහෘද හදවත් පිනවීය.
රාජ්ය සාහිත්ය සම්මානයෙන් සහ ෆෙයා වේ (Fairway) සම්මානයෙන් පිදුම් ලැබූ ඔහු, සිය අමිල පුද්ගලික පුස්තකාලය පවා ජනතා විමුක්ති පෙරමුණට පරිත්යාග කරමින් අවසන් මොහොත දක්වාම පොදුජනවාදී චින්තනයක නිරත විය. “නඩු යන්නෝ”, “රූපාන්තරණය” සහ “අරාබි නිසොල්ලාසය” වැනි පරිවර්තන හරහා ලාංකේය පාඨකයාගේ බුද්ධිමය ක්ෂිතිජය පුළුල් කළ ඔහුගේ නික්මයාම මෙරට සාහිත්යයට පිරවිය නොහැකි අඩුවකි. ලේඛකයෙකු යනු හුදු කතාකරුවෙකු පමණක් නොව සමාජ ශල්ය වෛද්යවරයෙකු බව ප්රායෝගිකව පෙන්වා දුන් ටෙනිසන් පෙරේරා නම් වූ ඒ මහා වෘක්ෂය අද නිහඬ වුවද, ඔහුගේ අකුරු සදාකාලිකවම සමාජය අවදි කරනු ඇත.
