ශ්රී ලංකාව තුළ පසුගිය දශක කිහිපය පුරා ක්රියාත්මක කරන ලද ශක්තිමත් බදු ප්රතිපත්ති, ප්රචාරණ තහනම්, විශාල ප්රමාණයේ රූපමය අවවාද සහ දුම්කොළ හා මද්යසාර පිළිබඳ ජාතික අධිකාරී (NATA) පනත වැනි දැඩි නීතිමය පියවර හේතුවෙන් සාම්ප්රදායික සිගරට් භාවිතය සැලකිය යුතු ලෙස පහත වැටී තිබුණ ද, වත්මන් සමාජය මුහුණ දෙන ප්රතිපත්තිමය හිඩැස් සහ නවීන වෙළඳ උපක්රම හේතුවෙන් එම hard-won මහජන සෞඛ්ය ජයග්රහණ බරපතල ලෙස ආපසු හැරීමේ තර්ජනයකට ලක්ව ඇති බව නවතම සෞඛ්ය වාර්තා පෙන්වා දෙයි.
ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානයේ සහයෝගිතාවයෙන් සිදුකරන ලද ගෝලීය වැඩිහිටි දුම්කොළ සමීක්ෂණ (GATS) නිල දත්තවලට අනුව, ශ්රී ලංකාවේ වයස අවුරුදු 15 සහ ඊට වැඩි සමස්ත වැඩිහිටි ජනගහනයෙන් 19.4%ක්, එනම් මිලියන 3.2කට අධික ජනතාවක් තවමත් කුමන හෝ ආකාරයක දුම්කොළ නිෂ්පාදනයක් භාවිත කරති. මෙහි ඇති වඩාත්ම බියකරු තත්ත්වය වන්නේ, සමස්ත දුම්කොළ පාරිභෝගිකයන්ගෙන් අඩකටත් වඩා වැඩි පිරිසක් (ජනගහනයෙන් බහුතරයක්) දුම් නොදමන දුම්කොළ (Smokeless Tobacco – SLT) නිෂ්පාදන සඳහා දරුණු ලෙස ඇබ්බැහි වී සිටීමයි. නීතිමය වශයෙන් මේවා තහනම් කර තිබුණ ද, දේශීය ගෘහ කර්මාන්ත (Cottage Industry) සහ රහසිගත අවිධිමත් වෙළඳපොළවල් (Informal Markets) හරහා මෙම මාරාන්තික නිෂ්පාදන රට තුළ බාධාවකින් තොරව සංසරණය වන බව එම දත්ත මඟින් තහවුරු වේ.
මෙම සාම්ප්රදායික අනතුරට අමතරව, වර්තමාන ඩිජිටල් යුගය තුළ අන්තර්ජාලය සහ විවිධ සමාජ මාධ්ය ජාලා (Social Media Marketing) අවභාවිත කරමින් තරුණ පරපුර සහ පාසල් දරුවන් ඉලක්ක කරගනිමින් දියත් කර ඇති ‘වේප්’ (Vapes) සහ විද්යුත් දුම්වැටි (E-cigarettes) ජාවාරම දරුණු ලෙස හිස ඔසවමින් පවතියි. මෙවැනි නවීන තර්ජන හමුවේ වත්මන් නීති පද්ධතිය තුළ බරපතල හිඩැස් (Policy Gaps) රැසක් පවතින බව සෞඛ්ය විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙති. විශේෂයෙන්ම, තරුණයන්ට ඉතා පහසුවෙන් දුම්වැටි මිලදී ගැනීමට මඟපාදන “තනි සිගරට් වැටි” (Single cigarette sticks) අලෙවිය තහනම් කිරීමට මෙතෙක් නීතිමය පියවර ගෙන නොමැති අතර, සිගරට් ඇසුරුම්වල ආකර්ෂණය මුළුමනින්ම නැති කරන “සම්මත අවවාදාත්මක ඇසුරුම්කරණය” (Plain Packaging) ද ලංකාව තුළ මෙතෙක් ක්රියාවට නංවා නොමැත.
