2026 සැප්තැම්බර් 02 වන දින Hindustan Times පුවත්පතේ පළවූ A neighbour’s view of India’s strategic strengths නම් මිලින්ද මොරගොඩගේ ලිපියේ සිංහල අනුවාදය
නැඟී එන ගෝලීය ආර්ථිකය තුළ, රටවල් බලශක්තිය, තාක්ෂණය, ප්‍රාග්ධනය, ඛනිජ සම්පත් සහ වෙළඳපොළ සඳහා ප්‍රභවයන් රැසක් සොයා යාමට වැඩිවශයෙන් යොමු වනු ඇත. තවත් එක් සුවිශේෂී පාර්ශවීය කඳවුරක් නිර්මාණය කරනවාට වඩා, විවෘත ජාලයක් නිර්මාණය කිරීමට සහාය වීමෙන් ඉන්දියාවට ඊට දායක විය හැකිය.
ඉන්දියාව සිය නිදහසේ අටවන දශකය සලකුණු කරන විට, එහි උපායමාර්ගික තත්ත්වය හඳුනාගත නොහැකි තරමට වෙනස් වී ඇත. කෙසේ වෙතත්, උපායමාර්ගික ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ මූලික ප්‍රශ්නය තවමත් එලෙසම පවතී. දශක අටක් පුරා ගොඩනඟා ගත් උපායමාර්ගික නිදහස මත ඉන්දියාව ඉදිරියට කිරීමට තීරණය කරන ක්‍රියාමාර්ග, එහි ඊළඟ අදියර තීරණය කරන ප්‍රධානතම සාධකය විය හැකිය.
පසුගිය දශකය පුරා ඉන්දියාව සිය උපායමාර්ගික තේරීම් පුළුල් කිරීමට කටයුතු කළේය. එනම්, රුසියාව සමඟ පවතින වැදගත් සබඳතා පවත්වා ගනිමින් සහ ගල්ෆ් කලාපය, අප්‍රිකාව මෙන්ම ගිනිකොනදිග ආසියාව සමඟ සබඳතා ශක්තිමත් කරගනිමින්, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, යුරෝපය සහ ජපානය සමඟ සබඳතා තවදුරටත් ගොඩනඟා ගැනීමට කටයුතු කිරීමයි. පුළුල් ඉන්දු-පැසිෆික් කලාපය තුළ ඕස්ට්‍රේලියාව සහ නවසීලන්තය ද වඩ වඩාත් වැදගත් සහකරුවන් බවට පත්වෙමින් තිබේ. එමෙන්ම, ජාත්‍යන්තර ආයතන තුළ සංවර්ධනය වෙමින් පවතින ලෝකය වෙනුවෙන් වැඩි හඬක් නැඟීමට ද ඉන්දියාව උත්සාහ කර ඇත. උපායමාර්ගික ස්වාධීනත්වය යන්න සාම්ප්‍රදායිකව රාජ්‍ය තන්ත්‍රිකමය වශයෙන් වටහාගෙන ඇත්තේ, තරගකාරී බල කඳවුරුවලට හසු නොවී තම ක්‍රියාකාරී නිදහස පවත්වා ගැනීමේ හැකියාව ලෙසයි. කෙසේ වෙතත්, වඩ වඩාත් එකිනෙකට සම්බන්ධ වන ලෝකයක් තුළ, එම නිදහස ආර්ථික තේරීම් මත ද එකසේ රඳා පවතිනු ඇත.
මෙහි අරමුණ විය යුත්තේ උපායමාර්ගික අන්‍යෝන්‍ය රඳා පැවැත්මයි. එනම්, එකම රටක් හෝ ආර්ථික පද්ධතියක් මත රඳා පැවැත්ම අවදානමක් බවට පත් නොවන පරිදි ප්‍රමාණවත් ලෙස විවිධාංගීකරණය වූ සබඳතා ගොඩනගා ගැනීමයි. මෙයට මුහුණ දීමට ඉන්දියාවට අද්විතීය භූගෝලීය පිහිටීමක් හිමිව තිබේ. එහි භූගෝලීය පිහිටීම මඟින් ගල්ෆ් සහ පුළුල් බටහිර ආසියාව, ආසියාවේ නිෂ්පාදන ආර්ථිකයන්, ඉන්දියානු සාගරය හරහා අප්‍රිකාව සහ රුසියාව හරහා විහිදෙන යුරේසියානු කලාපය එකිනෙක සම්බන්ධ කරයි. එබැවින්, භූ-දේශපාලනික තරගකාරිත්වය නිසා වඩ වඩාත් බෙදී යන ආර්ථිකයන් අතර සම්බන්ධකයෙකු බවට පත්වීමට ඉන්දියාවට අවස්ථාව තිබේ.
ඉන්දියාව සහ ජපානය අතර සබඳතාව උසස් නිෂ්පාදන, තාක්ෂණය, බලශක්තිය, අර්ධ සන්නායක (semiconductors) සහ තීරණාත්මක ඛනිජ ද්‍රව්‍ය දක්වා පුළුල් වෙමින් පවතී. තාක්ෂණය, ආයෝජන, උසස් නිෂ්පාදන, බලශක්තිය සහ උපායමාර්ගික සහයෝගීතාව ඔස්සේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සමඟ ඇති සබඳතාව ගැඹුරු වන අතර, යුරෝපය සමඟ සබඳතාව ද වඩ වඩාත් ආර්ථික හා තාක්ෂණික මුහුණුවරක් ගනිමින් පවතී. ගල්ෆ් කලාපය සමඟ පවතින සබඳතා බලශක්තියෙන් ඔබ්බට ආයෝජන සහ සබඳතා ජාල දක්වා පුළුල් වේ. ඕස්ට්‍රේලියාව සහ නවසීලන්තය එහි පුළුල් ඉන්දු-පැසිෆික් සබඳතාවලට වැදගත් දකුණුදිග පැතිකඩක් එක් කරන අතර, ගිනිකොනදිග ආසියාව පුළුල් ආසියානු නිෂ්පාදන ජාලයන් වෙත පිවිසීමට මාර්ග සපයයි.
මෙම සමීකරණයේ වැදගත් කොටසක් ලෙස රුසියාව තවදුරටත් පවතී. වොෂින්ටනය, ටෝකියෝව, යුරෝපය සහ ගල්ෆ් කලාපය සමඟ සබඳතා තවදුරටත් තර කර ගන්නා අතරම මොස්කව් සමඟ ද පවතින සබඳතා පවත්වාගෙන යාමට ඉන්දියාව කටයුතු කිරීමෙන් පෙනී යන්නේ, භූ-දේශපාලනික මතභේද හමුවේ වුවද වැදගත් සබඳතා පවත්වා ගැනීමට උපායමාර්ගික ස්වාධීනත්වය මඟින් ඉන්දියාවට නම්‍යශීලී බවක් ලැබෙන බවයි.
මෙම පරිසරය තුළ චීනය හිමිකර ගන්නේ සුවිශේෂී ස්ථානයකි. ඊට ඉන්දියාවේ පිළිතුර අධික ලෙස රඳා පැවැත්ම හෝ සම්පූර්ණයෙන්ම වෙන්වීම නොවිය යුතුය. ඒ සඳහා දේශීය හැකියාවන් ශක්තිමත් කිරීම, සැපයුම් දාම විවිධාංගීකරණය කිරීම සහ වෙනත් ස්ථානවල සහකාරිත්වයන් ගොඩනැගීම අවශ්‍ය වන අතරම, නීතිමය සහ ආර්ථික හිතකර තත්ත්වයන් පවතින විට සබඳතා පැවැත්වීමට ඉඩකඩ තබා ගත යුතුය.
අනෙක් රටවල් කිහිපයකට පමණක් හිමි විශාල, ගෝලීය වශයෙන් සක්‍රීය සහ බලපෑම් කළ හැකි විදේශගත ප්‍රජාවක් ඉන්දියාව සතු තවත් සම්පතකි. කෙසේ වෙතත්, මෙම ප්‍රජාවන් තුළ පවතින දේශපාලන ප්‍රවාහයන් සෑම විටම ඉන්දියාවේ නැඹුරුවාවන්ට අනුකූල නොවන අතර, සමහර විට සත්කාරක රටවල් සමඟ පවතින සබඳතාවලදී සංවේදීතාවන් ඇති කළ හැකි බැවින්, මෙම විදේශගත ප්‍රජාව අභියෝග ද එල්ල කළ හැකිය. විශාලතම අවස්ථාව පවතින්නේ විදේශගත ප්‍රජාවේ විවිධත්වයට සහ ස්වාධීනත්වයට ගරු කරමින්, ඔවුන් හරහා නිර්මාණය කළ හැකි ආර්ථික, බුද්ධිමය සහ සංස්කෘතික සබඳතා පෝෂණය කිරීම තුළ ය. නැඟී එන ගෝලීය ආර්ථිකය තුළ, රටවල් බලශක්තිය, තාක්ෂණය, ප්‍රාග්ධනය, ඛනිජ සම්පත් සහ වෙළඳපොළ සඳහා ප්‍රභවයන් රැසක් සොයා යාමට වැඩිවශයෙන් යොමු වනු ඇත. තවත් එක් සුවිශේෂී පාර්ශවීය කඳවුරක් නිර්මාණය කරනවාට වඩා, විවෘත ජාලයක් නිර්මාණය කිරීමට සහාය වීමෙන් ඉන්දියාවට ඊට දායක විය හැකිය.
වරාය, නාවික මාර්ග, බලශක්ති කොරිඩෝ, ඩිජිටල් යටිතල පහසුකම්, සැපයුම් දාම සහ වෙළඳ ගිවිසුම් මඟින් උපායමාර්ගික බලපෑම වඩ වඩාත් හැඩගැස්වීම සිදුවේ. ඉන්දියාව හමුවේ ඇති අභියෝගය වන්නේ මෙම අංශ එකිනෙක සම්බන්ධ කරමින්, ඒවා වසා දැමූ බලපෑම් කලාපයක් බවට පත් නොකිරීමයි.
අනෙකුත් රටවල් ඉන්දියාවේ වර්ධනය හුදෙක් වෙළඳපොළක් ලෙස පමණක් නොදැක, එහි පාර්ශවකරුවන් ලෙස දකින්නේ නම් ඉන්දියාවේ ආර්ථිකය තවදුරටත් තිරසාර වනු ඇත. ඉන්දියාවට මෙහි ඇති වටිනාකම පවතින්නේ මෙම සබඳතා අතරින් එකක් තෝරා ගැනීමට වඩා ඒවා එකිනෙකට පූරක සබඳතා බවට පත්කර ගැනීම තුළයි. ගෝලීය දකුණේ ඉන්දියානු නායකත්වයට දැන් ජාත්‍යන්තර මණ්ඩල නියෝජනයෙන් ඔබ්බට ගොස්, සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට වැඩි තේරීම් ප්‍රමාණයක් හිමිවන ජාත්‍යන්තර ආර්ථික පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීම දෙසට ගමන් කළ හැකිය. ඉන්දියාවේම අත්දැකීම් මෙයට අදාළ වේ. එය සාපේක්ෂව සංවෘත ආර්ථික ආකෘතියක සිට දේශීය හැකියාවන් කෙරෙහි දැඩි අවධානයක් යොමු කරමින් වඩාත් ගැඹුරු ගෝලීය ඒකාබද්ධතාවයක් කරා ගමන් කර ඇත. මෙයින් උගත හැකි පාඩම නම් විවෘතභාවය සහ උපායමාර්ගික ස්වාධීනත්වය යනු එකිනෙකට පටහැනි සංකල්ප නොවන බවයි.
ලබන දෙසැම්බර් මාසයේදී මියාමි හිදී ජී-20 සමුළුව නැවත රැස්වන විට, ගෝලීය දකුණ දැනට පවතින ආයතන තුළ වැඩි නියෝජනයක් පමණක් නොව, අනාගතයේ ආර්ථික ජාල සහ ආයතන හැඩගැස්වීමේදී වැඩි පංගුකාරීත්වයක් ලබා ගත යුතු බවට ඉන්දියාවට තවදුරටත් තර්ක කළ හැකිය. ආර්ථික වශයෙන් ඒකාබද්ධ වූ ඉන්දියන් සාගර කලාපයක් මඟින් ශ්‍රී ලංකාව, බංග්ලාදේශය සහ මාලදිවයින වැනි රටවලට කලාපීය සැපයුම් දාම, ප්‍රවාහන පහසුකම්, බලශක්තිය, සංචාරක ව්‍යාපාරය, තාක්ෂණය සහ සේවාවන් සඳහා වඩාත් ගැඹුරින් සහභාගී වීමට ඉඩ සැලසෙනු ඇත. රඳා පැවැත්ම මත පදනම් වූ බලපෑමට වඩා හවුල් සමෘද්ධිය මත පදනම් වූ බලපෑම වඩාත් තිරසාර වේ. එම නිසා, ඉන්දියාවේ උපායමාර්ගික අවස්ථාව පවතින්නේ වෙනස් වන ලෝකයක ප්‍රධාන සම්බන්ධකයෙකු බවට පත්වීම තුළය.
