සඳ මත ස්ථිර මධ්යස්ථානයක් (Lunar Base) පිහිටුවීමේ ඇමෙරිකානු බලාපොරොත්තුව යථාර්ථයක් කරමින්, ඒ සඳහා යොදාගැනීමට නියමිත අතිනවීන රොබෝ යානා, ඩ්රෝන සහ ගවේෂණ වාහන (Rovers) පිළිබඳ නවතම තොරතුරු නාසා (NASA) ආයතනය විසින් නිල වශයෙන් ප්රකාශයට පත් කර තිබේ.
මෙම දැවැන්ත ව්යාපෘතිය සඳහා ජෙෆ් බේසොස්ගේ ‘බ්ලූ ඔරිජින්’ (Blue Origin), ‘ඇස්ට්රොබොටික්’ (Astrobotic) සහ ‘ඉන්ටුයිටිව් මැෂින්ස්’ (Intuitive Machines) වැනි ලොව ප්රමුඛ පෙළේ පුද්ගලික අභ්යවකාශ සමාගම් කිහිපයකටම උපකරණ නිෂ්පාදන කොන්ත්රාත්තු පවරා ඇත. වත්මන් ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ගේ ධුර කාලය 2029 දී අවසන් වීමට පෙර ඇමෙරිකානුවන් නැවත සඳ මතට ගොඩබැස්වීම මූලික ඉලක්කය වුව ද, 2030 වන විට සඳට මිනිසුන් යැවීමට සූදානම් වන චීනය සමඟ ඇමෙරිකාව මේ වන විට දැඩි අභ්යවකාශ තරගයක නිරතව සිටී.
නාසා ආයතනයේ මෙම ‘ඉග්නිෂන් මූන් බේස්’ (Ignition Moon Base) වැඩසටහන ප්රධාන අදියර තුනකින් සමන්විතය. එහි පළමු අදියර යටතේ 2029 වසර දක්වා මිනිසුන් රහිත රොබෝ යානා සහ ඩ්රෝන මඟින් සඳෙහි දකුණු ධ්රැවයේ අභියෝගාත්මක භූමිය ගවේෂණය කර සිතියම්ගත කිරීමට නියමිතය. ඉන් අනතුරුව, දෙවන අදියර ලෙස සඳ මත න්යෂ්ටික සහ සූර්ය බලශක්ති පද්ධති ස්ථාපනය කිරීමට සැලසුම් කර ඇති අතර, තෙවන අදියර යටතේ 2032 වන විට ගගනගාමීන්ට ජීවත් විය හැකි අර්ධ ස්ථිර නිවාස මෙන්ම දුර බැහැර ගමන් කළ හැකි ගවේෂණ වාහන සඳ මත ඉදි කිරීමට නාසා ආයතනය අපේක්ෂා කරයි. විශේෂයෙන්ම සඳෙහි දකුණු ධ්රැවයේ පවතින අයිස් ජලය, පානීය ජලය බවට පත්කර ගැනීමට සහ ඔක්සිජන් නිෂ්පාදනය සඳහා යොදා ගැනීමට හැකි වීම නිසා මෙම කලාපය තෝරාගෙන තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, නාසා ආයතනයේ මෙම ඉලක්කගත කාලසීමාවන් ප්රායෝගික නොවන බව බොහෝ අභ්යවකාශ විශේෂඥයන්ගේ මතයයි. ඊට ප්රධානතම හේතුව වී ඇත්තේ ගගනගාමීන් සඳ mතුපිටට රැගෙන යාම සඳහා ඉලොන් මස්ක්ගේ ‘ස්පේස්එක්ස්’ (SpaceX) සමාගම නිපදවන ‘ස්ටාර්ෂිප්’ (Starship HLS) යානයේ කටයුතු මේ වන විටත් විවිධ තාක්ෂණික ප්රමාදයන් සහ බාධාවන්ට ලක්ව තිබීමයි. මේ හේතුවෙන් මිනිසුන් සඳ මතට ගොඩබැස්වීමේ මීළඟ සටනින් ඇමෙරිකාව අභිබවා චීනය පෙරමුණ ගැනීමට වැඩි ඉඩකඩක් පවතින බව විද්යාඥයන් අනතුරු අඟවයි.
