ශ්රී ලංකාව තුළ විකුණනු ලබන සිගරට් නිෂ්පාදන සඳහා පනවා ඇති සමස්ත බදු ප්රතිශතය, ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය (WHO) විසින් ජාත්යන්තර ප්රමිතියක් ලෙස ප්රකාශයට පත් කර ඇති 75%ක අවම සීමාවට වඩා බෙහෙවින් පහත වැටෙමින්, 2021 වසරේ සිට මේ දක්වා අඛණ්ඩව සෝදාපාළුවකට ලක්ව ඇති බව නවතම සංඛ්යාලේඛන මඟින් තහවුරු වී තිබේ. පොදු මහජනතාව මත අධික වැට් (VAT) ඇතුළු පාරිභෝගික බදු පටවමින් රාජ්ය ආදායම් වර්ධනය කිරීමට රජය කටයුතු කරද්දී, සිගරට් මිලෙහි අඩංගු බදු සංරචකය (Tax component) පමණක් මෙලෙස ක්රමානුකූලව පහත වැටීමට ඉඩහැරීම තුළින් රජයට ලැබිය යුතු මහා පරිමාණ බදු ආදායම් අහිමි වී, එම මුදල් සියල්ල නිෂ්පාදක දුම්කොළ සමාගමේ ශුද්ධ ලාභය බවට පරිවර්තනය වී ඇත.
ප්රසිද්ධ කර ඇති නිල ප්රස්ථාරික දත්තවලට අනුව, 2018 වසරේදී ලංකාවේ සිගරට් බදු ප්රතිශතය 74%ක් වැනි ඉහළ මට්ටමක, එනම් ජාත්යන්තර 75% සීමාවට ඉතා ආසන්නව පැවතුණි. කෙසේ වුවද, 2021 වසරෙන් පසු මෙම බදු ව්යුහය දරුණු ලෙස බිඳ වැටී ඇති අතර, වත්මන් දත්තවලට අනුව මෙරට වැඩිපුරම අලෙවි වන සිගරට් සන්නාමයේ (MSB) බදු ප්රතිශතය 68.4%ක් දක්වා ද, අඩුම මිලට ඇති සිගරට් සන්නාමයේ (LPB) බදු ප්රතිශතය 66.1%ක් වැනි අතිශය අවම මට්ටමක් දක්වා ද ශීඝ්රයෙන් පහත වැටී තිබේ. දුම්කොළ සමාගම් විසින් මිල ඉහළ නංවන ප්රතිශතයට සාපේක්ෂව, රජය විසින් අය කරනු ලබන විශේෂ සුරාබදු (Excise Tax) නිසි පරිදි සංශෝධනය නොකිරීම මෙම සූක්ෂ්ම බදු අඩුවීමට ප්රධානතම හේතුවයි.
මෙලෙස බදු ප්රතිශතයන් පහත වැටීම හේතුවෙන්, ගෝලීය වැඩිහිටි දුම්කොළ සමීක්ෂණ (GATS) දත්ත මඟින් පෙන්වා දෙන පරිදි මෙරට මිලියන 3.2ක් වන සමස්ත දුම්කොළ පාරිභෝගිකයන් සහ විශේෂයෙන්ම දුම්පානයට අලුතින් ඇබ්බැහි වන තරුණ පරපුර ඉන් මිදීම අධෛර්යමත් වන බව සෞඛ්ය අංශ පෙන්වා දෙයි. ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානයේ (WHO) දුම්කොළ පාලන රාමුවට (FCTC) අනුව උද්ධමනය සහ මිල උච්චාවචනයන්ට සාපේක්ෂව බදු ප්රතිශතය ඉහළ නැංවීමට ලංකාව බැඳී සිටිය ද, දුම්කොළ කර්මාන්තයේ පවතින අනවශ්ය ප්රතිපත්තිමය මැදිහත්වීම් (TII) හේතුවෙන් මෙම බදු සංශෝධන ප්රමාද වන බව පැහැදිලිය. මෙම ජාතික ධන හානිය සහ සෞඛ්ය ව්යසනය වැළැක්වීම සඳහා සිගරට් බදු ප්රතිශතය වහාම ජාත්යන්තර 75% සීමාව දක්වා ඉහළ නංවා, NATA ආයතනය යෝජනා කර ඇති ඩිජිටල් ප්රචාරණ තහනම් කිරීමේ නව පනත් සංශෝධන කඩිනමින් සම්මත කළ යුතු බව සෞඛ්ය හා ආර්ථික විද්යාඥයෝ ඒකමතිකව අවධාරණය කර සිටිති.
