ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් සහ භාණ්ඩාගාර ලේකම් ස්කොට් බෙසන්ට් විසින් ඉරානය සමඟ ඉක්මනින් ගිවිසුමකට එළඹිය හැකි බවට පෙන්වූ විශ්වාසයත් සමඟ තෙල් මිල පහළ යමින් කොටස් වෙළඳපොළ ඉහළ ගියද, පොරොන්දු වූ පරිදි කිසිදු ගිවිසුමක් ප්රකාශයට පත් කර නොමැත.
ගත වූ මාස පහකට අධික කාලය තුළ යුද්ධය අවසන් කරන ගිවිසුමක් ආසන්නයේ ඇති බවට ට්රම්ප් විසින් මීට පෙරද අවස්ථා බොහෝමයකදී ප්රකාශ කර ඇති අතර, ආසන්න සන්ධිස්ථානයක් පිළිබඳ බලාපොරොත්තුවෙන් ආයෝජකයෝ නිතරම මෙවැනි ප්රකාශවලට ප්රතිචාර දක්වා ඇත. එහෙත් සැබෑ තත්ත්වය තුළ යුද්ධය තවදුරටත් පුළුල් වෙමින් පවතින අතර, ඉරානයේ න්යෂ්ටික අභිලාෂයන් පාලනය කිරීමේ ප්රධාන අරමුණද තවමත් එක තැන පල්වෙමින් තිබේ.
“වෙළඳපොළ තුළ දැවැන්ත ශුභවාදී නැඹුරුවක් පවතිනවා,” යැයි ආර්.බී.සී. කැපිටල් මාර්කට්හි (RBC Capital Markets) භාණ්ඩ උපායමාර්ග පිළිබඳ ගෝලීය ප්රධානී העලිමා ක්රොෆ්ට් (Helima Croft) සී.එන්.බී.සී. (CNBC) වෙත පවසා ඇත. රාජ්ය තාන්ත්රික ක්රමයක් හරහා යුද්ධය අවසන් කිරීමට ඇමරිකාවට සහ ඉරානයට පොදු උනන්දුවක් ඇති බව වෙළඳපොළ දිගින් දිගටම උපකල්පනය කරයි. එහෙත්, මැදපෙරදිග තත්ත්වය යුද්ධයට පෙර පැවති සාමාන්ය තත්ත්වයට ආපසු හරවන “කාල යන්ත්රයක්” ලෙස සමහර ආයෝජකයින් මෙම ගිවිසුම් දකින නමුත්, එය එලෙසම සිදුවීමට ඇති ඉඩකඩ ඉතා අවම බව ඇය පෙන්වා දෙයි.
මෙම ගැටුම් මෑතකදී කේන්ද්රගත වී ඇත්තේ ගෝලීය තෙල් වෙළඳපොළට අත්යවශ්ය මාර්ගයක් වන, ඉරානයට ප්රධාන බලපෑම් සහගත මෙවලමක් වී ඇති හොර්මුස් ජලසන්ධිය (Strait of Hormuz) මතය. යුද්ධයට පෙර කිසිදු ගාස්තුවකින් තොරව විවෘතව පැවති ජලසන්ධිය ඉරානයට වසා දැමීමට හැකි වීමත් සමඟ ගෝලීය බලශක්ති සැපයුම් අර්බුදයක් ඇති වූ අතර, එය ඉන්ධන මිල ඉහළ යාමට, උද්ධමනය උග්ර වීමට සහ තෙල් සංචිත පිළිබඳ බිය ඇති කිරීමට හේතු විය.
“ජනාධිපතිවරයාගේ අභිමතය සෑම විටම රාජ්ය තාන්ත්රිකභාවයයි, නමුත් ඉරානයට කිසිදා න්යෂ්ටික අවියක් හිමි කර ගැනීමට නොහැකි වන පරිදි ඔහු සියලු විකල්ප සූදානමින් තබාගෙන සිටිනවා,” යැයි මාධ්ය වෙත අදහස් දක්වමින්ධ සුදු මන්දිරයේ ප්රකාශිකා ඇනා කෙලී (Anna Kelly) ප්රකාශ කළාය.
